Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.27 trang 59 SBT Toán 10

Bài 8. Tổng và hiệu của hai vectơ

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy cho ba điểm A(1;2)A(1; 2), B(3;4)B(3; 4) và C(2;−1)C(2; -1).

a) Chứng minh rằng A,B,CA, B, C là ba đỉnh của một tam giác. Tìm toạ độ trọng tâm của tam giác đó.

b) Tìm toạ độ tâm II của đường tròn ngoại tiếp và trực tâm HH của tam giác ABCABC.

Lời giải

## a) Chứng minh A,B,CA, B, C là ba đỉnh của một tam giác. Tìm trọng tâm.

Ta có:

AB⃗=(3−1 ; 4−2)=(2 ; 2),AC⃗=(2−1 ; −1−2)=(1 ; −3).\vec{AB} = (3-1\,;\,4-2) = (2\,;\,2),\qquad \vec{AC} = (2-1\,;\,-1-2) = (1\,;\,-3).

Hai vectơ AB⃗\vec{AB} và AC⃗\vec{AC} cùng phương khi và chỉ khi 21=2−3\dfrac{2}{1} = \dfrac{2}{-3}. Điều này sai (vì 2⋅(−3)=−6≠2⋅1=22\cdot(-3) = -6 \ne 2\cdot 1 = 2), nên AB⃗\vec{AB} và AC⃗\vec{AC} không cùng phương.

Suy ra ba điểm A,B,CA, B, C không thẳng hàng, tức là A,B,CA, B, C là ba đỉnh của một tam giác (đpcm).

Trọng tâm GG của tam giác ABCABC có toạ độ:

xG=xA+xB+xC3=1+3+23=2,yG=yA+yB+yC3=2+4+(−1)3=53.x_G = \frac{x_A+x_B+x_C}{3} = \frac{1+3+2}{3} = 2,\qquad y_G = \frac{y_A+y_B+y_C}{3} = \frac{2+4+(-1)}{3} = \frac{5}{3}.

Vậy G(2 ; 53)G\left(2\,;\,\dfrac{5}{3}\right).

##

b) Tìm tâm đường tròn ngoại tiếp II và trực tâm HH.

Tâm đường tròn ngoại tiếp II. Gọi I(x ; y)I(x\,;\,y). Vì II cách đều ba đỉnh nên IA=IB=ICIA = IB = IC, tức IA2=IB2=IC2IA^2 = IB^2 = IC^2.

Từ IA2=IB2IA^2 = IB^2:
(x−1)2+(y−2)2=(x−3)2+(y−4)2(x-1)^2 + (y-2)^2 = (x-3)^2 + (y-4)^2
−2x−4y+5=−6x−8y+25  ⇒  4x+4y−20=0  ⇒  x+y=5.(1)-2x - 4y + 5 = -6x - 8y + 25 \;\Rightarrow\; 4x + 4y - 20 = 0 \;\Rightarrow\; x + y = 5. \quad (1)

Từ IA2=IC2IA^2 = IC^2:
(x−1)2+(y−2)2=(x−2)2+(y+1)2(x-1)^2 + (y-2)^2 = (x-2)^2 + (y+1)^2
−2x−4y+5=−4x+2y+5  ⇒  2x−6y=0  ⇒  x=3y.(2)-2x - 4y + 5 = -4x + 2y + 5 \;\Rightarrow\; 2x - 6y = 0 \;\Rightarrow\; x = 3y. \quad (2)

Thay (2)(2) vào (1)(1): 3y+y=5⇒y=543y + y = 5 \Rightarrow y = \dfrac{5}{4}, suy ra x=154x = \dfrac{15}{4}.

Vậy I(154 ; 54)I\left(\dfrac{15}{4}\,;\,\dfrac{5}{4}\right).

Trực tâm HH. Với tâm đường tròn ngoại tiếp II và trực tâm HH, ta có hệ thức vectơ:
IH⃗=IA⃗+IB⃗+IC⃗.\vec{IH} = \vec{IA} + \vec{IB} + \vec{IC}.

Tính các vectơ:
IA⃗=(1−154 ; 2−54)=(−114 ; 34),\vec{IA} = \left(1-\tfrac{15}{4}\,;\,2-\tfrac{5}{4}\right) = \left(-\tfrac{11}{4}\,;\,\tfrac{3}{4}\right),
IB⃗=(3−154 ; 4−54)=(−34 ; 114),\vec{IB} = \left(3-\tfrac{15}{4}\,;\,4-\tfrac{5}{4}\right) = \left(-\tfrac{3}{4}\,;\,\tfrac{11}{4}\right),
IC⃗=(2−154 ; −1−54)=(−74 ; −94).\vec{IC} = \left(2-\tfrac{15}{4}\,;\,-1-\tfrac{5}{4}\right) = \left(-\tfrac{7}{4}\,;\,-\tfrac{9}{4}\right).

Do đó:
IH⃗=(−114−34−74 ; 34+114−94)=(−214 ; 54).\vec{IH} = \left(-\tfrac{11}{4}-\tfrac{3}{4}-\tfrac{7}{4}\,;\,\tfrac{3}{4}+\tfrac{11}{4}-\tfrac{9}{4}\right) = \left(-\tfrac{21}{4}\,;\,\tfrac{5}{4}\right).

Gọi H(xH ; yH)H(x_H\,;\,y_H). Từ IH⃗=(xH−154 ; yH−54)\vec{IH} = \left(x_H - \tfrac{15}{4}\,;\,y_H - \tfrac{5}{4}\right) ta được:
xH=154−214=−64=−32,yH=54+54=104=52.x_H = \frac{15}{4} - \frac{21}{4} = -\frac{6}{4} = -\frac{3}{2},\qquad y_H = \frac{5}{4} + \frac{5}{4} = \frac{10}{4} = \frac{5}{2}.

Vậy H(−32 ; 52)H\left(-\dfrac{3}{2}\,;\,\dfrac{5}{2}\right).

Kiểm tra: AH⃗=(−52 ; 12)\vec{AH} = \left(-\tfrac{5}{2}\,;\,\tfrac{1}{2}\right), BC⃗=(−1 ; −5)\vec{BC} = (-1\,;\,-5) có AH⃗⋅BC⃗=52−52=0\vec{AH}\cdot\vec{BC} = \tfrac{5}{2} - \tfrac{5}{2} = 0 nên AH⊥BCAH \perp BC; BH⃗=(−92 ; −32)\vec{BH} = \left(-\tfrac{9}{2}\,;\,-\tfrac{3}{2}\right), AC⃗=(1 ; −3)\vec{AC} = (1\,;\,-3) có BH⃗⋅AC⃗=−92+92=0\vec{BH}\cdot\vec{AC} = -\tfrac{9}{2} + \tfrac{9}{2} = 0 nên BH⊥ACBH \perp AC. Đúng.

Đáp số

đpcm; trọng tâm G(2;53)G\left(2;\dfrac{5}{3}\right)I(154;54)=(3,75;1,25)I\left(\dfrac{15}{4};\dfrac{5}{4}\right) = (3,75; 1,25); H(−32;52)=(−1,5;2,5)H\left(-\dfrac{3}{2};\dfrac{5}{2}\right) = (-1,5; 2,5)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.