Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.18 trang 54 SBT Toán 10

Bài 7. Các khái niệm mở đầu

Đề bài

Cho tam giác ABCABC đều với trọng tâm OO. MM là một điểm tuỳ ý nằm trong tam giác. Gọi DD, EE, FF theo thứ tự là hình chiếu vuông góc của MM trên BCBC, CACA, ABAB. Chứng minh rằng MD→+ME→+MF→=32MO→\overrightarrow{MD} + \overrightarrow{ME} + \overrightarrow{MF} = \dfrac{3}{2}\overrightarrow{MO}.

Lời giải

Ý tưởng: Qua MM kẻ các đường thẳng song song với ba cạnh để mỗi chân đường vuông góc D,E,FD,E,F trở thành trung điểm đáy của một tam giác đều nhỏ, rồi dùng quy tắc hình bình hành và tính chất trọng tâm.

Dựng hình. Qua MM kẻ ba đường thẳng:
- song song với ABAB, cắt BCBC tại PP và cắt CACA tại QQ;
- song song với BCBC, cắt ABAB tại RR và cắt CACA tại SS;
- song song với CACA, cắt ABAB tại TT và cắt BCBC tại UU.

Bước 1 — Mỗi chân đường vuông góc là trung điểm một đoạn.

Xét tam giác MPUMPU: có MP∥ABMP\parallel AB, MU∥CAMU\parallel CA nên các góc của nó bằng các góc của tam giác đều ABCABC, suy ra MPUMPU là tam giác đều với đáy PUPU nằm trên BCBC. Vì MD⊥BCMD\perp BC nên MDMD là đường cao hạ từ MM, mà trong tam giác đều đường cao cũng là trung tuyến, nên DD là trung điểm PUPU. Do đó
MD→=12(MP→+MU→).\overrightarrow{MD}=\tfrac12\left(\overrightarrow{MP}+\overrightarrow{MU}\right).

Tương tự, tam giác MQSMQS đều có đáy QSQS trên CACA và MEME là đường cao nên EE là trung điểm QSQS:
ME→=12(MQ→+MS→);\overrightarrow{ME}=\tfrac12\left(\overrightarrow{MQ}+\overrightarrow{MS}\right);
tam giác MRTMRT đều có đáy RTRT trên ABAB và MFMF là đường cao nên FF là trung điểm RTRT:
MF→=12(MR→+MT→).\overrightarrow{MF}=\tfrac12\left(\overrightarrow{MR}+\overrightarrow{MT}\right).

Cộng ba đẳng thức:
MD→+ME→+MF→=12(MP→+MU→+MQ→+MS→+MR→+MT→).\overrightarrow{MD}+\overrightarrow{ME}+\overrightarrow{MF}=\tfrac12\left(\overrightarrow{MP}+\overrightarrow{MU}+\overrightarrow{MQ}+\overrightarrow{MS}+\overrightarrow{MR}+\overrightarrow{MT}\right).

Bước 2 — Gom theo ba hình bình hành ở ba đỉnh.

Ở đỉnh AA: tứ giác AQMTAQMT có QM∥ABQM\parallel AB (tức QM∥ATQM\parallel AT) và MT∥CAMT\parallel CA (tức MT∥AQMT\parallel AQ) nên là hình bình hành, với AA và MM là hai đỉnh đối. Theo quy tắc hình bình hành:
MQ→+MT→=MA→.\overrightarrow{MQ}+\overrightarrow{MT}=\overrightarrow{MA}.

Ở đỉnh BB: tứ giác BRMPBRMP là hình bình hành (RM∥BCRM\parallel BC, MP∥ABMP\parallel AB), nên
MR→+MP→=MB→.\overrightarrow{MR}+\overrightarrow{MP}=\overrightarrow{MB}.

Ở đỉnh CC: tứ giác CSMUCSMU là hình bình hành (SM∥BCSM\parallel BC, MU∥CAMU\parallel CA), nên
MS→+MU→=MC→.\overrightarrow{MS}+\overrightarrow{MU}=\overrightarrow{MC}.

Sáu vectơ ở Bước 1 chính là sáu vectơ ở ba đẳng thức trên (mỗi điểm P,Q,R,S,T,UP,Q,R,S,T,U xuất hiện đúng một lần), do đó
MP→+MU→+MQ→+MS→+MR→+MT→=MA→+MB→+MC→.\overrightarrow{MP}+\overrightarrow{MU}+\overrightarrow{MQ}+\overrightarrow{MS}+\overrightarrow{MR}+\overrightarrow{MT}=\overrightarrow{MA}+\overrightarrow{MB}+\overrightarrow{MC}.

Suy ra
MD→+ME→+MF→=12(MA→+MB→+MC→).\overrightarrow{MD}+\overrightarrow{ME}+\overrightarrow{MF}=\tfrac12\left(\overrightarrow{MA}+\overrightarrow{MB}+\overrightarrow{MC}\right).

Bước 3 — Dùng tính chất trọng tâm.

Vì OO là trọng tâm tam giác ABCABC nên với điểm MM bất kì:
MA→+MB→+MC→=3 MO→.\overrightarrow{MA}+\overrightarrow{MB}+\overrightarrow{MC}=3\,\overrightarrow{MO}.

Vậy
MD→+ME→+MF→=12⋅3 MO→=32 MO→.\overrightarrow{MD}+\overrightarrow{ME}+\overrightarrow{MF}=\tfrac12\cdot 3\,\overrightarrow{MO}=\frac{3}{2}\,\overrightarrow{MO}.

Điều phải chứng minh.

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.