Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.14 trang 39 SBT Toán 10

Bài 5. Giá trị lượng giác của một góc từ 0 đến 180 độ

Đề bài

Cho tam giác ABCABC có hai trung tuyến kẻ từ AA và BB vuông góc. Chứng minh rằng:

a) a2+b2=5c2a^2 + b^2 = 5c^2;

b) cot⁡C=2(cot⁡A+cot⁡B)\cot C = 2(\cot A + \cot B).

Lời giải

Gọi MM, NN lần lượt là trung điểm của BCBC và ACAC, khi đó AMAM, BNBN là hai trung tuyến kẻ từ AA và BB. Gọi GG là trọng tâm tam giác; hai trung tuyến cắt nhau tại GG và theo giả thiết AM⊥BNAM \perp BN nên AGB^=90∘\widehat{AGB} = 90^\circ.

Kí hiệu BC=aBC = a, CA=bCA = b, AB=cAB = c và SS là diện tích tam giác ABCABC.

### a) Chứng minh a2+b2=5c2a^2 + b^2 = 5c^2

Độ dài hai trung tuyến ma=AMm_a = AM, mb=BNm_b = BN tính theo công thức đường trung tuyến:
ma2=2b2+2c2−a24,mb2=2a2+2c2−b24.m_a^2 = \frac{2b^2 + 2c^2 - a^2}{4}, \qquad m_b^2 = \frac{2a^2 + 2c^2 - b^2}{4}.

Trọng tâm GG chia mỗi trung tuyến theo tỉ lệ 2:12:1 kể từ đỉnh, nên
AG=23ma,BG=23mb.AG = \frac{2}{3}m_a, \qquad BG = \frac{2}{3}m_b.

Tam giác AGBAGB vuông tại GG, áp dụng định lí Pythagore:
AB2=AG2+BG2  ⇒  c2=49ma2+49mb2.AB^2 = AG^2 + BG^2 \;\Rightarrow\; c^2 = \frac{4}{9}m_a^2 + \frac{4}{9}m_b^2.

Thay ma2m_a^2, mb2m_b^2 vào:
c2=49⋅(2b2+2c2−a2)+(2a2+2c2−b2)4=19(a2+b2+4c2).c^2 = \frac{4}{9} \cdot \frac{(2b^2 + 2c^2 - a^2) + (2a^2 + 2c^2 - b^2)}{4} = \frac{1}{9}\left(a^2 + b^2 + 4c^2\right).

Suy ra 9c2=a2+b2+4c29c^2 = a^2 + b^2 + 4c^2, do đó
a2+b2=5c2(đpcm).\boxed{a^2 + b^2 = 5c^2} \quad \text{(đpcm).}

###

b) Chứng minh cot⁡C=2(cot⁡A+cot⁡B)\cot C = 2(\cot A + \cot B)

Theo định lí côsin và công thức diện tích S=12bcsin⁡AS = \frac{1}{2}bc\sin A, ta có với mỗi góc:
cos⁡A=b2+c2−a22bc,sin⁡A=2Sbc,\cos A = \frac{b^2 + c^2 - a^2}{2bc}, \qquad \sin A = \frac{2S}{bc},
nên
cot⁡A=cos⁡Asin⁡A=b2+c2−a24S.\cot A = \frac{\cos A}{\sin A} = \frac{b^2 + c^2 - a^2}{4S}.

Tương tự:
cot⁡B=a2+c2−b24S,cot⁡C=a2+b2−c24S.\cot B = \frac{a^2 + c^2 - b^2}{4S}, \qquad \cot C = \frac{a^2 + b^2 - c^2}{4S}.

Khi đó:
cot⁡A+cot⁡B=(b2+c2−a2)+(a2+c2−b2)4S=2c24S=c22S.\cot A + \cot B = \frac{(b^2 + c^2 - a^2) + (a^2 + c^2 - b^2)}{4S} = \frac{2c^2}{4S} = \frac{c^2}{2S}.

Mặt khác, dùng kết quả câu a) là a2+b2=5c2a^2 + b^2 = 5c^2:
cot⁡C=a2+b2−c24S=5c2−c24S=4c24S=c2S.\cot C = \frac{a^2 + b^2 - c^2}{4S} = \frac{5c^2 - c^2}{4S} = \frac{4c^2}{4S} = \frac{c^2}{S}.

So sánh hai kết quả:
2(cot⁡A+cot⁡B)=2⋅c22S=c2S=cot⁡C.2(\cot A + \cot B) = 2 \cdot \frac{c^2}{2S} = \frac{c^2}{S} = \cot C.

Vậy cot⁡C=2(cot⁡A+cot⁡B)\cot C = 2(\cot A + \cot B) (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.