Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.13 trang 39 SBT Toán 10

Bài 5. Giá trị lượng giác của một góc từ 0 đến 180 độ

Đề bài

Cho tam giác ABCABC. Chứng minh rằng:

a) cot⁡A+cot⁡B+cot⁡C=a2+b2+c24S\cot A + \cot B + \cot C = \dfrac{a^2 + b^2 + c^2}{4S};

b) ma2+mb2+mc2=34(a2+b2+c2)m_a^2 + m_b^2 + m_c^2 = \dfrac{3}{4}\left(a^2 + b^2 + c^2\right).

Lời giải

## a) Chứng minh cot⁡A+cot⁡B+cot⁡C=a2+b2+c24S\cot A + \cot B + \cot C = \dfrac{a^2+b^2+c^2}{4S}

Kí hiệu a=BC, b=CA, c=ABa=BC,\ b=CA,\ c=AB và SS là diện tích tam giác ABCABC.

Theo định lí côsin: cos⁡A=b2+c2−a22bc\cos A = \dfrac{b^2+c^2-a^2}{2bc}.

Theo công thức diện tích: S=12bcsin⁡A⇒sin⁡A=2SbcS = \dfrac{1}{2}bc\sin A \Rightarrow \sin A = \dfrac{2S}{bc} (với sin⁡A>0\sin A>0 vì 0∘<A<180∘0^\circ < A < 180^\circ).

Do đó:
cot⁡A=cos⁡Asin⁡A=b2+c2−a22bc2Sbc=b2+c2−a22bc⋅bc2S=b2+c2−a24S.\cot A = \dfrac{\cos A}{\sin A} = \dfrac{\dfrac{b^2+c^2-a^2}{2bc}}{\dfrac{2S}{bc}} = \dfrac{b^2+c^2-a^2}{2bc}\cdot\dfrac{bc}{2S} = \dfrac{b^2+c^2-a^2}{4S}.

Hoàn toàn tương tự:
cot⁡B=c2+a2−b24S,cot⁡C=a2+b2−c24S.\cot B = \dfrac{c^2+a^2-b^2}{4S}, \qquad \cot C = \dfrac{a^2+b^2-c^2}{4S}.

Cộng ba đẳng thức:
cot⁡A+cot⁡B+cot⁡C=(b2+c2−a2)+(c2+a2−b2)+(a2+b2−c2)4S=a2+b2+c24S.\cot A + \cot B + \cot C = \dfrac{(b^2+c^2-a^2)+(c^2+a^2-b^2)+(a^2+b^2-c^2)}{4S} = \dfrac{a^2+b^2+c^2}{4S}.

Vậy cot⁡A+cot⁡B+cot⁡C=a2+b2+c24S\cot A + \cot B + \cot C = \dfrac{a^2+b^2+c^2}{4S} (đpcm).

##

b) Chứng minh ma2+mb2+mc2=34(a2+b2+c2)m_a^2 + m_b^2 + m_c^2 = \dfrac{3}{4}\left(a^2+b^2+c^2\right)

Gọi ma, mb, mcm_a,\ m_b,\ m_c lần lượt là độ dài các đường trung tuyến kẻ từ A, B, CA,\ B,\ C. Theo công thức độ dài đường trung tuyến:
ma2=2b2+2c2−a24,mb2=2c2+2a2−b24,mc2=2a2+2b2−c24.m_a^2 = \dfrac{2b^2+2c^2-a^2}{4},\quad m_b^2 = \dfrac{2c^2+2a^2-b^2}{4},\quad m_c^2 = \dfrac{2a^2+2b^2-c^2}{4}.

Cộng ba đẳng thức:
ma2+mb2+mc2=(2b2+2c2−a2)+(2c2+2a2−b2)+(2a2+2b2−c2)4.m_a^2+m_b^2+m_c^2 = \dfrac{(2b^2+2c^2-a^2)+(2c^2+2a^2-b^2)+(2a^2+2b^2-c^2)}{4}.

Tử số: hệ số của a2a^2 là −1+2+2=3-1+2+2=3; tương tự với b2b^2 và c2c^2. Vậy tử số bằng 3a2+3b2+3c2=3(a2+b2+c2)3a^2+3b^2+3c^2 = 3(a^2+b^2+c^2).

Do đó:
ma2+mb2+mc2=3(a2+b2+c2)4=34(a2+b2+c2).m_a^2+m_b^2+m_c^2 = \dfrac{3(a^2+b^2+c^2)}{4} = \dfrac{3}{4}\left(a^2+b^2+c^2\right).

Vậy ma2+mb2+mc2=34(a2+b2+c2)m_a^2+m_b^2+m_c^2 = \dfrac{3}{4}\left(a^2+b^2+c^2\right) (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.