Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.9 trang 23 SBT Toán 10

Bài 4. Hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn

Đề bài

Trong một cuộc thi pha chế, mỗi đội chơi được sử dụng tối đa 12 g hương liệu, 9 lít nước và 315 g đường để pha chế hai loại nước AA và BB. Để pha chế 1 lít nước AA cần 45 g đường, 1 lít nước và 0,5 g hương liệu; để pha chế 1 lít nước BB cần 15 g đường, 1 lít nước và 2 g hương liệu. Mỗi lít nước AA nhận được 60 điểm thưởng, mỗi lít nước BB nhận được 80 điểm thưởng. Hỏi cần pha chế bao nhiêu lít nước mỗi loại để đội chơi được số điểm thưởng là lớn nhất?

Lời giải

Lập hệ bất phương trình và hàm mục tiêu.

Gọi xx là số lít nước AA và yy là số lít nước BB cần pha chế (x≥0, y≥0x\ge 0,\ y\ge 0).

Lập bảng lượng nguyên liệu dùng để pha chế:

| | Đường (g) | Nước (lít) | Hương liệu (g) |
|---|---|---|---|
| 1 lít AA | 45 | 1 | 0,5 |
| 1 lít BB | 15 | 1 | 2 |
| Tối đa | 315 | 9 | 12 |

Theo điều kiện giới hạn nguyên liệu, ta có hệ bất phương trình:

{45x+15y≤315x+y≤90,5x+2y≤12x≥0, y≥0  ⟺  {3x+y≤21x+y≤9x+4y≤24x≥0, y≥0\begin{cases} 45x + 15y \le 315 \\ x + y \le 9 \\ 0{,}5x + 2y \le 12 \\ x \ge 0,\ y \ge 0 \end{cases} \iff \begin{cases} 3x + y \le 21 \\ x + y \le 9 \\ x + 4y \le 24 \\ x \ge 0,\ y \ge 0 \end{cases}

Số điểm thưởng nhận được là T=60x+80yT = 60x + 80y. Ta cần tìm (x;y)(x;y) thuộc miền nghiệm của hệ để TT lớn nhất.

Xác định miền nghiệm.

Miền nghiệm của hệ là miền đa giác OABCDOABCD với các đỉnh:
- O(0;0)O(0;0)
- A(7;0)A(7;0) — giao của 3x+y=213x+y=21 với OxOx
- B(6;3)B(6;3) — giao của 3x+y=213x+y=21 và x+y=9x+y=9
- C(4;5)C(4;5) — giao của x+y=9x+y=9 và x+4y=24x+4y=24
- D(0;6)D(0;6) — giao của x+4y=24x+4y=24 với OyOy

Tìm giá trị lớn nhất của TT.

Giá trị lớn nhất của biểu thức T=60x+80yT=60x+80y đạt được tại một trong các đỉnh của miền đa giác. Tính TT tại các đỉnh:

T(O)=0;T(A)=60⋅7=420;T(B)=60⋅6+80⋅3=600;T(O)=0;\quad T(A)=60\cdot 7=420;\quad T(B)=60\cdot 6+80\cdot 3=600;
T(C)=60⋅4+80⋅5=640;T(D)=80⋅6=480.T(C)=60\cdot 4+80\cdot 5=640;\quad T(D)=80\cdot 6=480.

Vậy TT lớn nhất bằng 640640 tại C(4;5)C(4;5).

Kiểm tra lại đáp số với x=4, y=5x=4,\ y=5:
- Đường: 45⋅4+15⋅5=180+75=255≤31545\cdot 4+15\cdot 5=180+75=255\le 315 ✓
- Nước: 4+5=9≤94+5=9\le 9 ✓
- Hương liệu: 0,5⋅4+2⋅5=2+10=12≤120{,}5\cdot 4+2\cdot 5=2+10=12\le 12 ✓

Kết luận. Đội chơi cần pha chế 44 lít nước AA và 55 lít nước BB để được số điểm thưởng lớn nhất là 640640 điểm.

Đáp số

Pha chế 4 lít nước A và 5 lít nước B; số điểm thưởng lớn nhất là 640 điểm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.