Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.6 trang 23 SBT Toán 10

Bài 4. Hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn

Đề bài

Biểu diễn miền nghiệm của các hệ bất phương trình sau trên mặt phẳng toạ độ:

a) {x≥−1y≥0x+y≤4;\begin{cases} x \geq -1 \\ y \geq 0 \\ x + y \leq 4; \end{cases}

b) {x>0y>0x−y−4<0;\begin{cases} x > 0 \\ y > 0 \\ x - y - 4 < 0; \end{cases}

c) {y≤3x≤3x≥−1y≥−2.\begin{cases} y \leq 3 \\ x \leq 3 \\ x \geq -1 \\ y \geq -2. \end{cases}

Lời giải

Nhắc lại cách làm: Với mỗi bất phương trình, ta vẽ đường thẳng tương ứng (nét liền nếu có dấu ==, nét đứt nếu không có dấu ==), rồi xác định nửa mặt phẳng là miền nghiệm bằng cách thử một điểm không nằm trên đường thẳng. Miền nghiệm của hệ là giao của các miền nghiệm đó (phần không bị gạch bỏ).

### a) {x≥−1y≥0x+y≤4\begin{cases} x \geq -1 \\ y \geq 0 \\ x + y \leq 4 \end{cases}

- Vẽ ba đường thẳng (đều nét liền vì đều có dấu bằng):
- d1:x=−1d_1: x = -1 (đường thẳng đứng).
- d2:y=0d_2: y = 0 (trục OxOx).
- d3:x+y=4d_3: x + y = 4 (đi qua (4;0)(4;0) và (0;4)(0;4)).
- Thử điểm O(0;0)O(0;0):
- x=0≥−1x = 0 \geq -1 (đúng) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng bên phải d1d_1 chứa OO.
- y=0≥0y = 0 \geq 0 (đúng, OO nằm trên biên) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng phía trên OxOx.
- 0+0=0≤40 + 0 = 0 \leq 4 (đúng) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng chứa OO (phía dưới d3d_3).
- Giao của ba miền là miền tam giác (kể cả các cạnh) có ba đỉnh:
- A(−1;0)A(-1;0) (giao d1d_1 và d2d_2),
- B(−1;5)B(-1;5) (giao d1d_1 và d3d_3),
- C(4;0)C(4;0) (giao d2d_2 và d3d_3).

Miền nghiệm là miền tam giác ABCABC (bao gồm cả ba cạnh).

###

b) {x>0y>0x−y−4<0\begin{cases} x > 0 \\ y > 0 \\ x - y - 4 < 0 \end{cases}

- Vẽ ba đường thẳng (đều nét đứt vì đều là bất đẳng thức ngặt, không lấy biên):
- d1:x=0d_1: x = 0 (trục OyOy).
- d2:y=0d_2: y = 0 (trục OxOx).
- d3:x−y−4=0d_3: x - y - 4 = 0, tức y=x−4y = x - 4 (đi qua (4;0)(4;0) và (0;−4)(0;-4)).
- Thử điểm M(1;1)M(1;1):
- x=1>0x = 1 > 0 (đúng) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng bên phải OyOy.
- y=1>0y = 1 > 0 (đúng) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng phía trên OxOx.
- 1−1−4=−4<01 - 1 - 4 = -4 < 0 (đúng) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng chứa MM (phía trên d3d_3).
- Giao của ba miền là miền không bị chặn nằm trong góc phần tư thứ nhất và ở phía trên đường thẳng y=x−4y = x - 4, không kể các đường biên (vẽ nét đứt).

Miền nghiệm là phần góc phần tư thứ nhất (x>0, y>0x>0,\ y>0) nằm phía trên đường y=x−4y = x - 4; không lấy các đường biên.

###

c) {y≤3x≤3x≥−1y≥−2\begin{cases} y \leq 3 \\ x \leq 3 \\ x \geq -1 \\ y \geq -2 \end{cases}

- Vẽ bốn đường thẳng (đều nét liền vì đều có dấu bằng):
- y=3y = 3 và y=−2y = -2 (hai đường nằm ngang),
- x=3x = 3 và x=−1x = -1 (hai đường thẳng đứng).
- Các điều kiện cho biết: −1≤x≤3-1 \leq x \leq 3 và −2≤y≤3-2 \leq y \leq 3.
- Giao của bốn miền là miền hình chữ nhật (kể cả các cạnh) có bốn đỉnh:
- (−1;−2), (3;−2), (3;3), (−1;3)(-1;-2),\ (3;-2),\ (3;3),\ (-1;3).

Miền nghiệm là miền hình chữ nhật −1≤x≤3, −2≤y≤3-1 \leq x \leq 3,\ -2 \leq y \leq 3 (bao gồm cả bốn cạnh).

Đáp số

Miền tam giác kín có đỉnh (−1;0)(-1;0), (−1;5)(-1;5), (4;0)(4;0)Miền không chặn trong góc phần tư thứ nhất (x>0,y>0x>0,y>0) và phía trên đường y=x−4y=x-4; không lấy biênMiền hình chữ nhật kín: −1≤x≤3-1 \leq x \leq 3, −2≤y≤3-2 \leq y \leq 3 với bốn đỉnh (−1;−2),(3;−2),(3;3),(−1;3)(-1;-2),(3;-2),(3;3),(-1;3)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.