Giải Câu 9 trang 23 SBT Sinh học 10
Đề bài
Đánh dấu amino acid bằng đồng vị phóng xạ, sau đó theo dõi sự di chuyển của dấu phóng xạ. Lúc đầu người ta thấy dấu phóng xạ xuất hiện trên mạng lưới nội chất hạt, tiếp theo dấu phóng xạ có thể xuất hiện ở những cấu trúc nào của tế bào? Cho biết chức năng của các cấu trúc đó.
Lời giải
Amino acid được đánh dấu phóng xạ là nguyên liệu để ribosome đậu trên mạng lưới nội chất hạt tổng hợp chuỗi polypeptide, nên dấu phóng xạ xuất hiện đầu tiên ở đây. Sau đó protein đi theo con đường tiết của tế bào nhân thực, nên dấu phóng xạ lần lượt có thể xuất hiện ở các cấu trúc sau:
a) Túi vận chuyển
- Protein tổng hợp xong được mạng lưới nội chất hạt gói vào túi màng tách ra khỏi lưới.
- *Chức năng:* vận chuyển protein từ mạng lưới nội chất hạt đến bộ máy Golgi (và từ Golgi đi tiếp đến các đích khác).
b) Bộ máy Golgi
- Túi vận chuyển dung hợp với Golgi, chuyển protein vào, nên dấu phóng xạ xuất hiện ở Golgi.
- *Chức năng:* tiếp nhận, biến đổi và hoàn thiện protein (gắn thêm nhóm đường, nhóm phosphate…), rồi phân loại, đóng gói và phân phối protein đến đúng đích (màng sinh chất, lizôxôm hoặc tiết ra ngoài).
c) Túi tiết
- Từ Golgi, protein được đóng gói vào các túi tiết tách ra và di chuyển trong tế bào.
- *Chức năng:* mang protein đến màng sinh chất để tiết ra ngoài hoặc đưa đến lizôxôm.
d) Màng sinh chất (và ra ngoài tế bào)
- Túi tiết dung hợp với màng sinh chất, nên dấu phóng xạ xuất hiện ở màng sinh chất; nếu là protein tiết thì được giải phóng ra ngoài tế bào bằng quá trình xuất bào.
- *Chức năng của màng sinh chất:* bao bọc, ngăn cách tế bào với môi trường; kiểm soát sự trao đổi chất ra vào tế bào (tính thấm chọn lọc); thu nhận và truyền thông tin (nhờ thụ thể), giúp các tế bào nhận biết nhau.
e) Lizôxôm
- Nếu protein tổng hợp là enzyme thủy phân, Golgi đóng gói chúng vào túi tạo thành lizôxôm, nên dấu phóng xạ có thể xuất hiện ở lizôxôm.
- *Chức năng:* chứa enzyme thủy phân, tiêu hóa nội bào các phân tử lớn, vi khuẩn và bào quan già cỗi (tái chế nội bào).
Kết luận — trình tự di chuyển của dấu phóng xạ:
Đây chính là con đường tổng hợp và tiết protein của tế bào nhân thực.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.