Sách bài tập Sinh học 10

Giải Bài 20 trang 17 SBT Sinh học 10

Các phân tử sinh học trong tế bào   Đã kiểm

Đề bài

Nếu biết được cấu trúc phân tử của 20 loại amino acid, liệu em có thể dự đoán được những loại amino acid nào nằm trong vùng liên kết với DNA của chuỗi polypeptide? Giải thích.

Lời giải

Có, hoàn toàn có thể dự đoán được. Khi đã biết cấu trúc phân tử của 20 loại amino acid, ta biết được đặc điểm gốc R của từng loại. Sự tương tác giữa chuỗi polypeptide với DNA chủ yếu phụ thuộc vào tính chất hóa học của gốc R, nên từ cấu trúc phân tử ta dự đoán được amino acid nào có khả năng nằm trong vùng liên kết với DNA.

Cơ sở dự đoán: Phân tử DNA có bộ khung đường – phosphate, trong đó các nhóm phosphate (PO4−\text{PO}_4^{-}) mang điện tích âm chạy dọc hai mạch; các base nitrogen nằm phía trong, có thể cho – nhận liên kết hydrogen.

1. Amino acid có gốc R tích điện dương (lysine, arginine, histidine)
- Gốc R mang điện tích dương ở pH sinh lí (nhóm −NH3+-\text{NH}_3^{+}, nhóm guanidinium…).
- Hút tĩnh điện với nhóm phosphate âm của DNA, tạo liên kết ion giúp protein bám chắc vào DNA.
- → Nhiều khả năng nằm trong vùng liên kết với DNA.

2. Amino acid có gốc R phân cực, ưa nước (serine, threonine, asparagine, glutamine…)
- Gốc R phân cực có thể cho và nhận liên kết hydrogen với nhóm phosphate hoặc với các base của DNA.
- → Có thể nằm trong vùng liên kết (tham gia nhận diện đặc hiệu trình tự base).

3. Amino acid có gốc R không phân cực, kị nước (alanine, valine, leucine, phenylalanine…)
- Gốc R kị nước không tạo được liên kết ion hay liên kết hydrogen với DNA, lại bị đẩy vào lõi kị nước bên trong protein.
- → Ít khả năng xuất hiện ở bề mặt tiếp xúc với DNA.

Kết luận: Dựa vào đặc điểm gốc R, ta dự đoán vùng liên kết với DNA của chuỗi polypeptide chủ yếu gồm các amino acid có gốc R tích điện dương (lysine, arginine, histidine) và các amino acid có gốc R phân cực ưa nước; các amino acid có gốc R kị nước hầu như không nằm ở vùng này.

Đáp số

Có thể dự đoán được, dựa vào đặc điểm gốc R của từng amino acidAmino acid có gốc R tích điện dương (lysine, arginine, histidine) hút tĩnh điện với khung phosphate âm của DNA → nhiều khả năng nằm ở vùng liên kếtAmino acid có gốc R phân cực ưa nước (serine, threonine, asparagine, glutamine…) tạo liên kết hydrogen → có thể nằm ở vùng liên kếtAmino acid có gốc R kị nước ít khả năng nằm ở vùng liên kết với DNA

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.