Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 5 trang 7 SBT Ngữ văn 8

Bài 1. Câu chuyện của lịch sử   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại đoạn trích Minh sư trong SGK (tr. 35 – 37) và trả lời các câu hỏi:

1. Đoạn trích đề cập đến sự kiện lịch sử nào?

2. Chi tiết "Vào năm Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng gần tròn tám mươi tuổi, ông lên Hải Vân để vào Quảng Nam. Suốt chặng đường lên đèo ông chỉ phải nằm cáng hai lần còn thì ngồi trên lưng ngựa." gợi cho em cảm nhận gì về nhân vật Nguyễn Hoàng?

3. Hãy cho biết hai người lính đã bàn tán những gì về Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng. Khi nghe những lời bàn tán về mình, Đoan Quốc công đã có phản ứng như thế nào? Từ đó, em hiểu thêm gì về tính cách của nhân vật này?

4. Em hiểu như thế nào về câu nói: "Không phải chỉ có nhiều người gần gũi ta, những người nói điều hợp với lòng ta mà ngay cả những người nói điều trái ý ta […] họ đều là những bậc thầy sáng suốt của ta, ta tri ân họ vì họ đã dạy ta nhiều điều."?

5. Nhan đề Minh sư gợi cho em những suy nghĩ gì?

6. Nêu cảm nhận của em về tình cảm, tư tưởng của tác giả được thể hiện trong đoạn trích.
(văn bản: Minh sư (Thái Bá Lợi))

Gợi ý trả lời

## Bài tập 5 (trang 8) — Đọc lại đoạn trích *Minh sư* (Thái Bá Lợi)

1. Sự kiện lịch sử được đề cập

Đoạn trích gắn với sự kiện công cuộc mở mang, giữ gìn vùng đất phương Nam của dân tộc dưới thời các chúa Nguyễn (thế kỉ XVI – XVII), cụ thể là việc Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng (chúa Tiên) vào trấn thủ, dựng nghiệp ở vùng Thuận Hóa – Quảng Nam. Chi tiết ông gần tám mươi tuổi vẫn vượt đèo Hải Vân để vào Quảng Nam là một lát cắt của quá trình mở cõi ấy.

2. Cảm nhận về nhân vật Nguyễn Hoàng qua chi tiết vượt đèo Hải Vân

Chi tiết "gần tròn tám mươi tuổi" mà "suốt chặng đường lên đèo ông chỉ phải nằm cáng hai lần còn thì ngồi trên lưng ngựa" cho thấy:

- Một con người tuổi cao nhưng vẫn quắc thước, khỏe mạnh, rắn rỏi, không chịu để tuổi tác làm cho yếu mềm.
- Một ý chí kiên cường, bền bỉ, tinh thần trách nhiệm và lòng tận tụy với việc nước: dù đường xa, đèo cao hiểm trở, ông vẫn đích thân đi để lo toan cho sự nghiệp mở mang bờ cõi.
- Qua đó toát lên tầm vóc của một bậc khai quốc, hết lòng vì dân, vì đất.

3. Lời bàn tán của hai người lính và phản ứng của Đoan Quốc công

- *Hai người lính bàn tán:* Họ nói với nhau về Nguyễn Hoàng — người thì tỏ ý than thở, chê trách rằng tuổi đã cao mà còn bắt quân lính phải lặn lội vất vả theo hầu trên chặng đường đèo gian nan; lời bàn có phần trách móc, nói "trái ý" ông.
- *Phản ứng của Đoan Quốc công:* Nghe được những lời không hay nói về mình, ông không hề tức giận, không trách phạt hai người lính. Trái lại, ông bình tĩnh suy ngẫm, còn tỏ lòng biết ơn, coi họ như những người thầy đã nhắc nhở, dạy cho mình nhiều điều.
- *Tính cách nhân vật:* Từ đó ta hiểu thêm Nguyễn Hoàng là người khoan dung, độ lượng, điềm tĩnh; đặc biệt là có tinh thần cầu thị, biết lắng nghe, biết tự nhìn lại mình — phẩm chất quý của một bậc lãnh đạo lớn.

4. Cách hiểu câu nói về những "bậc thầy sáng suốt"

Câu nói thể hiện một quan niệm sống và tư tưởng cầu thị sâu sắc: người sáng suốt không chỉ biết quý những ai gần gũi, chiều theo, nói điều hợp ý mình, mà còn biết trân trọng cả những người nói điều trái ý. Bởi lời khen thường dễ nghe nhưng dễ ru ngủ, còn lời trái ý, lời phê bình mới giúp ta nhận ra thiếu sót, biết sửa mình để tiến bộ. Vì thế, với Nguyễn Hoàng, chính những người dám nói thẳng, nói trái lại là "bậc thầy" đáng tri ân. Câu nói cho thấy sự khiêm nhường, bản lĩnh và tầm nhìn của một bậc minh quân biết đặt lợi ích chung lên trên tự ái cá nhân.

5. Suy nghĩ về nhan đề *Minh sư*

- "Minh sư" nghĩa là người thầy sáng suốt. Nhan đề đặt ra câu hỏi: ai là minh sư? Hóa ra, "minh sư" của Nguyễn Hoàng lại chính là những người dân, người lính bình thường đã nói lời trái ý ông — những người giúp ông nhận ra điều cần suy ngẫm.
- Nhan đề vừa ngợi ca nhân cách lớn của Nguyễn Hoàng — người biết tôn người khác làm thầy, biết lắng nghe — vừa đề cao tư tưởng cầu thị, bài học về cách ứng xử của bậc làm tướng, làm người: muốn sáng suốt thì phải biết học từ mọi người, kể cả từ lời chê.
- Nhan đề ngắn gọn mà hàm súc, chứa đựng tư tưởng chủ đạo của tác phẩm.

6. Cảm nhận về tình cảm, tư tưởng của tác giả

Qua đoạn trích, tác giả Thái Bá Lợi bộc lộ:

- a) Niềm trân trọng, ngợi ca nhân vật lịch sử Nguyễn Hoàng — một con người giàu nghị lực, khoan dung, cầu thị, hết lòng vì nghiệp lớn; qua đó thể hiện lòng tự hào và biết ơn các bậc tiền nhân có công mở cõi.
-

b) Một cái nhìn nhân văn, sâu sắc về lịch sử: lịch sử không chỉ là chuyện chinh chiến, công trạng, mà còn là bài học về đạo làm người, cách đối nhân xử thế — biết lắng nghe, biết tự sửa mình.
-

c) Tác giả gửi gắm thông điệp cho hôm nay: muốn trở thành người sáng suốt, có nhân cách lớn, mỗi người cần khiêm nhường, cầu thị, biết coi cả lời trái ý là bài học quý.

Tình cảm ấy khiến đoạn trích vừa tái hiện chân dung một nhân vật lịch sử, vừa lắng đọng những suy tư về giá trị sống bền vững.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.