Giải Bài tập 1 trang 34 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Tìm đọc một số văn bản nghị luận văn học viết về chủ đề nhà văn và trang viết. Khi đọc, cần chú ý đến vai trò của luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong việc thể hiện luận đề; cách tiếp nhận của tác giả bài viết đối với tác giả văn học. Ghi vào nhật kí đọc sách luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu trong văn bản; kinh nghiệm đọc hoặc phân tích một tác phẩm văn học em rút ra được từ việc đọc văn bản nghị luận.
Gợi ý trả lời
Hướng dẫn thực hiện Bài tập 1 (trang 35) – Đọc mở rộng
Đây là bài tập đọc mở rộng, em tự tìm – đọc – ghi *nhật kí đọc sách*. Dưới đây là cách làm từng bước và một trang nhật kí mẫu để em đối chiếu.
a) Chọn văn bản nghị luận văn học viết về chủ đề *nhà văn và trang viết*
Một số văn bản tiêu biểu, cùng kiểu với các bài đã học trong chương trình:
- *Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam* (Xuân Diệu viết về Nguyễn Khuyến).
- *Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa* (Trần Đình Sử).
- *Thi sĩ của những điều trong trẻo* (viết về thơ thiếu nhi)…
Tiêu chí chọn: văn bản bàn về một tác giả/tác phẩm văn học, có *luận đề – luận điểm – lí lẽ – bằng chứng* rõ ràng để em dễ nhận diện.
b) Khi đọc, chú ý hai điều đề yêu cầu
- *Vai trò của luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong việc thể hiện luận đề*: luận đề là tư tưởng bao trùm; các luận điểm chia nhỏ luận đề ra từng khía cạnh; lí lẽ giải thích vì sao luận điểm đúng; bằng chứng (dẫn thơ, dẫn văn) làm cho lí lẽ có sức thuyết phục, không chung chung.
- *Cách tiếp nhận của tác giả bài viết với tác giả văn học*: thái độ trân trọng, đồng cảm hay phê bình; cách người viết đọc – cảm – đánh giá tác phẩm.
c) Trang nhật kí đọc sách (mẫu) – đọc *Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam* (Xuân Diệu)
| Mục | Nội dung ghi lại |
|---|---|
| Luận đề | Nguyễn Khuyến là nhà thơ tiêu biểu nhất của quê hương làng cảnh Việt Nam; thơ ông vẽ nên vẻ đẹp bình dị, đậm hồn quê đồng bằng Bắc Bộ. |
| Luận điểm 1 | Ba bài thơ thu (*Thu điếu, Thu ẩm, Thu vịnh*) là chùm thơ thu điển hình nhất cho mùa thu làng cảnh Việt Nam. |
| Lí lẽ + bằng chứng | Lí lẽ: cảnh thu hiện ra đúng chất đồng bằng Bắc Bộ, không vay mượn ước lệ. Bằng chứng: *"ao thu lạnh lẽo nước trong veo"*, *"sóng biếc theo làn hơi gợn tí"*, *"lá vàng trước gió khẽ đưa vèo"*. |
| Luận điểm 2 | Màu sắc, đường nét trong thơ Nguyễn Khuyến vừa tinh tế vừa rất riêng của làng quê. |
| Lí lẽ + bằng chứng | Lí lẽ: màu "trong veo", "xanh ngắt" là màu thật của trời nước mùa thu quê ta. Bằng chứng: *"trời thu xanh ngắt mấy tầng cao"*, *"ngõ trúc quanh co khách vắng teo"*. |
| Cách tiếp nhận của tác giả bài viết | Xuân Diệu đọc Nguyễn Khuyến bằng sự đồng cảm của một nhà thơ với một nhà thơ: vừa phân tích ngôn từ tỉ mỉ, vừa trân trọng, tự hào về hồn quê trong thơ. |
d) Kinh nghiệm đọc / phân tích tác phẩm em rút ra
- Khi đọc một bài nghị luận văn học, trước hết xác định *luận đề* để biết người viết muốn khẳng định điều gì, rồi bám vào các *luận điểm* như những chặng đường dẫn tới luận đề.
- Mỗi nhận định về tác phẩm phải đi kèm *bằng chứng cụ thể* (câu thơ, chi tiết) thì mới thuyết phục; đây cũng là cách em nên làm khi tự viết bài phân tích.
- Phân tích thơ nên gắn ngôn từ (từ ngữ, hình ảnh, màu sắc) với cảm xúc và tư tưởng, giống cách Xuân Diệu soi vào từng chữ của Nguyễn Khuyến.
- Đọc bài của người đi trước giúp em học *cách cảm thụ* và *cách lập luận*, từ đó hình thành cách đọc của riêng mình.
*(Em thay bằng văn bản mình thực sự đọc và ghi nhật kí theo đúng bố cục trên.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.