Giải Bài 5 trang 14 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: tuổi hai mươi thằng em tôi sững sờ
một cánh chim mảnh như nét vẽ
nhiều đổi thay như một thoáng mây
tuổi hai mươi thằng em tôi sững sờ
một cánh chim mảnh như nét vẽ
nhiều đổi thay như một thoáng mây
Tìm và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu thơ trên.
Gợi ý trả lời
Xác định biện pháp tu từ
a) Biện pháp so sánh
- "một cánh chim mảnh như nét vẽ": so sánh *cánh chim mảnh* (vế A) với *nét vẽ* (vế B), dùng từ so sánh "như".
- "nhiều đổi thay như một thoáng mây": so sánh *những đổi thay* (vế A) với *một thoáng mây* (vế B), dùng từ so sánh "như".
b) Biện pháp điệp ngữ (lặp từ so sánh "như" và điệp cấu trúc "… như …") ở hai dòng thơ liền nhau, tạo mạch liên tưởng nối tiếp.
Nêu tác dụng
a) Tác dụng của phép so sánh:
- Hình ảnh "cánh chim mảnh như nét vẽ" khiến hình tượng người em tuổi hai mươi hiện lên vừa mong manh, nhỏ bé, vừa đẹp, thanh thoát, nhẹ nhõm như một đường nét hội họa; gợi vẻ non trẻ, tinh khôi.
- Hình ảnh "nhiều đổi thay như một thoáng mây" làm cho những biến đổi của tuổi trẻ, của cuộc đời trở nên cụ thể, dễ hình dung: nhanh, thoáng qua, không bền chắc, thoắt ẩn thoắt hiện như áng mây trôi; qua đó gợi cảm giác bâng khuâng trước sự mau đổi thay.
b) Tác dụng của điệp ngữ "như" và điệp cấu trúc:
- Tạo nhịp điệu nhịp nhàng, liền mạch cho câu thơ; nhấn mạnh và liên kết hai hình ảnh so sánh, làm nổi bật cảm xúc "sững sờ" ngỡ ngàng của nhân vật tôi khi ngắm nhìn đứa em ở tuổi hai mươi.
- Góp phần thể hiện tình cảm yêu thương, trân trọng xen lẫn lo âu, bâng khuâng của người anh (chị) trước vẻ đẹp mong manh và sự đổi thay của tuổi trẻ.
→ Nhờ các biện pháp tu từ này, câu thơ giàu hình ảnh, giàu sức gợi, bộc lộ sâu sắc cảm xúc và tạo ấn tượng thẩm mĩ cho người đọc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.