Giải Bài tập 1 trang 12 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Đọc lại đoạn thơ từ Ruộng nương anh gửi bạn thân cày đến Thương nhau tay nắm lấy bàn tay trong bài Đồng chí, SGK (tr. 38) và trả lời các câu hỏi:
1. Người bộc lộ cảm xúc trong đoạn thơ là ai? Cảm xúc được thể hiện trong đoạn thơ đó là gì?
2. Nêu những biểu hiện của tình đồng chí được thể hiện trong đoạn thơ.
3. Xác định biện pháp tu từ được dùng trong câu thơ Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính và nêu tác dụng.
4. Chỉ ra phó từ trong câu sau và nêu ý nghĩa mà phó từ đó bổ sung: Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh.
(văn bản: Đồng chí (Chính Hữu))
Gợi ý trả lời
Câu 1.
a) Người bộc lộ cảm xúc trong đoạn thơ là người lính – nhân vật "tôi" trong bài thơ (cũng chính là tiếng nói của nhà thơ Chính Hữu, một người lính). Đây là lời của một người lính nói về mình và về người đồng đội ("anh với tôi").
b) Cảm xúc được thể hiện là sự thấu hiểu, cảm thông sâu sắc và tình yêu thương, gắn bó thắm thiết giữa những người lính cùng chung cảnh ngộ, cùng chia sẻ gian lao nơi chiến trường.
Câu 2. Những biểu hiện của tình đồng chí trong đoạn thơ:
a) Thấu hiểu hoàn cảnh, tâm tư, nỗi niềm của nhau: cùng chung cảnh ngộ người nông dân mặc áo lính, để lại sau lưng ruộng nương, gian nhà, nhất là cùng thấu hiểu nỗi nhớ quê hương da diết ("Ruộng nương anh gửi bạn thân cày / Gian nhà không mặc kệ gió lung lay / Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính").
b) Cùng nhau chia sẻ những gian khổ, thiếu thốn, bệnh tật nơi chiến trường: cùng chịu những cơn sốt rét rừng, cùng mặc áo rách, quần vá, chân không giày giữa giá rét ("Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh… Chân không giày").
c) Yêu thương, động viên, truyền cho nhau hơi ấm và sức mạnh để vượt qua tất cả: "Thương nhau tay nắm lấy bàn tay".
Câu 3. Câu thơ "Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính":
- Biện pháp tu từ: nhân hóa (giếng nước, gốc đa – vật vô tri – được gán cho tình cảm con người: biết "nhớ") kết hợp với hoán dụ ("giếng nước gốc đa" là hình ảnh tiêu biểu của làng quê, dùng để chỉ quê hương và những người thân nơi hậu phương).
- Tác dụng: Diễn tả nỗi nhớ hai chiều – quê hương, người thân luôn nhớ mong người lính, đồng thời chính người lính cũng khôn nguôi nhớ về quê nhà. Hình ảnh thơ vì thế trở nên sinh động, gợi cảm, thể hiện tình cảm gắn bó sâu nặng giữa người lính với quê hương và làm nổi bật sự đồng cảm trong tâm hồn những người đồng chí.
Câu 4. Câu "Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh":
- Phó từ: "từng".
- Ý nghĩa mà phó từ bổ sung: "từng" chỉ sự lần lượt, lặp đi lặp lại, nối tiếp nhau của sự việc (hết cơn ớn lạnh này đến cơn ớn lạnh khác). Qua đó nhấn mạnh những cơn sốt rét rừng cứ liên tiếp hành hạ người lính, tô đậm sự gian khổ, thiếu thốn mà cả "anh" và "tôi" đều cùng nhau nếm trải – làm sáng lên tình đồng chí keo sơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.