Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 7 trang 22 SBT Ngữ văn 8

Bài tập đọc hiểu văn bản nghị luận   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN

Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa!

Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Hỡi đồng bào!

Chúng ta phải đứng lên!

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới:
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới:

1. Tác giả viết văn bản trên nhằm mục đích gì?

2. Văn bản gồm mấy phần? Hãy khái quát ý chính của từng phần.

3. Việc lời kêu gọi hướng tới hai đối tượng khác nhau có ý nghĩa như thế nào?

4. Đọc văn bản, em hiểu thêm điều gì về truyền thống của nhân dân Việt Nam?

5. Phân tích mối liên hệ giữa nhan đề và nội dung văn bản.

6. Nhận xét về cách tổ chức các đoạn văn trong văn bản. Cách tổ chức các đoạn văn như vậy có tác dụng gì?

Gợi ý trả lời

1. Mục đích viết văn bản

Tác giả (Chủ tịch Hồ Chí Minh) viết văn bản nhằm kêu gọi, cổ vũ toàn thể đồng bào cả nước đứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, bảo vệ nền độc lập, tự do vừa giành được. Lời kêu gọi khẳng định quyết tâm sắt đá của dân tộc: thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ; qua đó khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết, sẵn sàng chiến đấu của nhân dân.

2. Bố cục và ý chính từng phần

Văn bản (đoạn trích) có thể chia làm ba phần:

a) Phần mở đầu — "Hỡi đồng bào toàn quốc!": lời xưng hô trang trọng, thiết tha, hướng tới toàn dân, tạo không khí thiêng liêng cho lời kêu gọi.

b) Phần giữa — từ "Chúng ta muốn hoà bình..." đến "...nhất định không chịu làm nô lệ": nêu rõ nguyên nhân phải kháng chiến (ta muốn hoà bình, đã nhân nhượng nhưng thực dân Pháp vẫn lấn tới, quyết cướp nước ta) và thái độ, quyết tâm của dân tộc (thà hi sinh tất cả chứ không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ).

c) Phần kết — "Hỡi đồng bào! / Chúng ta phải đứng lên!": lời hiệu triệu dứt khoát, thúc giục toàn dân nhất tề đứng lên chiến đấu.

3. Ý nghĩa của việc hướng tới hai đối tượng (hai lần gọi "Hỡi đồng bào")

Lời kêu gọi hai lần cất tiếng gọi "Hỡi đồng bào" — mở đầu và trước lời hiệu triệu cuối. Việc lặp lại lời gọi hướng tới toàn thể đồng bào có ý nghĩa:

a) Nhấn mạnh đây là lời kêu gọi dành cho tất cả mọi người dân Việt Nam, không phân biệt già trẻ, gái trai, tầng lớp — thể hiện tính chất toàn dân của cuộc kháng chiến.

b) Tạo sự gắn kết, khơi dậy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm chung; lời gọi tha thiết, thân mật như tiếng gọi của người thân, chạm tới tình cảm và lòng yêu nước của mỗi người, thôi thúc họ cùng hành động.

4. Truyền thống của nhân dân Việt Nam

Qua văn bản, em hiểu thêm về truyền thống yêu nước nồng nàn, kiên cường, bất khuất của nhân dân Việt Nam: luôn khao khát hoà bình, giàu lòng nhân nghĩa (sẵn sàng nhân nhượng để tránh chiến tranh), nhưng khi Tổ quốc bị xâm lăng thì đoàn kết một lòng, sẵn sàng hi sinh tất cả để giữ gìn độc lập, tự do, quyết không chịu khuất phục, không cam tâm làm nô lệ.

5. Mối liên hệ giữa nhan đề và nội dung văn bản

Nhan đề "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến" khái quát trực tiếp, chính xác nội dung và mục đích của văn bản:

a) "Lời kêu gọi" cho thấy kiểu văn bản và giọng điệu — đây là lời hiệu triệu, thúc giục hành động, phù hợp với cách viết ngắn gọn, dứt khoát, giàu cảm xúc của toàn bài.

b) "Toàn quốc kháng chiến" nêu rõ đối tượng (toàn thể nhân dân cả nước) và nội dung (đứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp). Toàn bộ văn bản triển khai đúng tinh thần ấy: gọi đồng bào cả nước, chỉ ra lí do và khẳng định quyết tâm, cuối cùng kêu gọi "Chúng ta phải đứng lên!". Như vậy nhan đề và nội dung thống nhất, soi sáng lẫn nhau.

6. Cách tổ chức các đoạn văn và tác dụng

a) Nhận xét: Các đoạn văn được tổ chức ngắn gọn, mỗi đoạn tập trung một ý, sắp xếp theo trình tự lô-gíc chặt chẽ: gọi đồng bào → nêu nguyên nhân và quyết tâm → kêu gọi hành động. Nhiều câu văn ngắn, dứt khoát; có câu cảm thán ("Không!", "Chúng ta phải đứng lên!"); dùng phép lặp ("chúng ta", "nhất định không chịu") và quan hệ tăng tiến ("càng nhân nhượng... càng lấn tới").

b) Tác dụng: Cách tổ chức ấy khiến lời kêu gọi mạch lạc, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ lan truyền trong quần chúng; giọng văn hùng hồn, mạnh mẽ, giàu sức thuyết phục và cổ vũ, tác động mạnh tới tình cảm và ý chí của người đọc, người nghe, thôi thúc toàn dân nhất tề đứng lên kháng chiến.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.