Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 5 - 4 trang 16 SBT Ngữ văn 8

Bài 2. Vẻ đẹp cổ điển   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hai câu kết bộc lộ quan niệm và khát vọng gì của nhà thơ trong tình yêu đôi lứa?
(văn bản: Mời trầu – Hồ Xuân Hương)

Gợi ý trả lời

Hai câu kết bài *Mời trầu* của Hồ Xuân Hương:

> Có phải duyên nhau thì thắm lại,
> Đừng xanh như lá, bạc như vôi.

a) Quan niệm của nhà thơ về tình yêu, hạnh phúc

- Nhà thơ mượn tục ăn trầu và hình ảnh miếng trầu (trầu, cau, vôi) để nói về chuyện tình duyên. "Thắm lại" là màu đỏ thắm của miếng trầu khi têm vừa vôi, ở đây tượng trưng cho tình cảm nồng thắm, keo sơn, gắn bó.
- Qua đó, Hồ Xuân Hương bày tỏ quan niệm: tình yêu, hôn nhân phải xuất phát từ "duyên" thật lòng, từ sự đồng cảm, hòa hợp chân thành giữa hai người — chứ không thể gượng ép hay hời hợt. Chỉ khi có duyên thực sự thì tình cảm mới bền chặt, "thắm lại".

b) Khát vọng của nhà thơ trong tình yêu đôi lứa

- Hai hình ảnh "xanh như lá" và "bạc như vôi" là lời nhắn nhủ, cũng là lời cảnh báo: "xanh" chỉ sự hờ hững, lạnh nhạt; "bạc" chỉ sự bạc bẽo, đổi thay, phụ tình. Câu thơ dùng cách nói so sánh quen thuộc của dân gian để gửi gắm nỗi lo bị phụ bạc.
- Từ đó bộc lộ khát vọng mãnh liệt của nhà thơ: khao khát một tình yêu chân thành, nồng thắm, thủy chung, trọn vẹn và bền lâu. Đó là tiếng nói của một người phụ nữ chủ động, mạnh mẽ, dám bày tỏ và đòi hỏi hạnh phúc lứa đôi đích thực.
- Lời thơ vừa tha thiết mời gọi, vừa kiêu hãnh, tự trọng: nếu đã đến với nhau thì hãy hết lòng, đừng hững hờ, phụ bạc. Qua đó ta thấy vẻ đẹp tâm hồn và bản lĩnh của Hồ Xuân Hương cũng như của người phụ nữ Việt Nam trong khát vọng về tình yêu, hạnh phúc.

Kết luận: Hai câu kết thể hiện quan niệm về một tình yêu phải chân thành, gắn bó keo sơn và khát vọng về một tình yêu thủy chung, nồng thắm, trọn vẹn; đồng thời phản ánh ý thức tự trọng, bản lĩnh của người phụ nữ trước hạnh phúc lứa đôi.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.