Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 6 trang 16 SBT Ngữ văn 8

Bài 2. Vẻ đẹp cổ điển   Gợi ý trả lời

Đề bài

Phân tích tác dụng của việc sử dụng từ tượng hình *lơ phơ* trong câu thơ thứ hai.

Gợi ý trả lời

Xác định ngữ liệu: Câu thơ thứ hai nằm trong bài *Thu vịnh* (Nguyễn Khuyến):

> *Trời thu xanh ngắt mấy từng cao,*
> *Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.*

Từ *lơ phơ* là từ tượng hình (một từ láy), có tác dụng như sau:

a) Về sức gợi hình: *lơ phơ* vẽ ra dáng của cần trúc (ngọn trúc) cao, mảnh mai, thưa thớt, khẽ đung đưa, lay động nhè nhẹ trước làn gió thu. Chỉ một từ mà người đọc hình dung được rõ đường nét thanh, gầy, chơi vơi của cảnh vật in trên nền trời thu xanh ngắt.

b) Về gợi không gian, cảnh sắc mùa thu: kết hợp với *gió hắt hiu*, từ *lơ phơ* tạo nên một không gian thu cao rộng, thoáng đãng mà vắng lặng, êm đềm. Cảnh vật chuyển động rất khẽ, gợi cái tĩnh và cái se lạnh đặc trưng của mùa thu đồng bằng Bắc Bộ.

c) Về cảm xúc và vẻ đẹp cổ điển: nhịp lay động mong manh ấy phảng phất một nỗi buồn nhẹ, cái buồn man mác, cô liêu rất quen thuộc trong thơ thu cổ điển. Qua đó thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên thầm lặng của nhà thơ.

d) Về nghệ thuật: việc dùng từ tượng hình khiến câu thơ giàu tính tạo hình, giàu nhạc điệu, góp phần tạo nên vẻ đẹp thanh cao, trang nhã, đậm chất cổ điển cho bài thơ.

Kết luận: Từ tượng hình *lơ phơ* vừa gợi tả sinh động hình ảnh cần trúc mảnh mai đung đưa trong gió, vừa gợi không gian thu tĩnh lặng, thoáng buồn, thể hiện sự quan sát và cảm nhận tinh tế của Nguyễn Khuyến.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.