Giải Câu 3 trang 45 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Chỉ ra những chi tiết gây cười trong câu chuyện về ông hợm hĩnh và ông nát rượu. Nêu ý nghĩa của những chi tiết này.
(văn bản: Hoàng tử bé (Antoine de Saint-Exupéry))
Gợi ý trả lời
a) Những chi tiết gây cười trong câu chuyện về ông hợm hĩnh
- Ông hợm hĩnh coi tất cả những người khác đều là *những kẻ hâm mộ* mình, dù trên hành tinh tí hon ấy chỉ có mỗi một mình ông.
- Vừa thấy hoàng tử bé từ xa, ông đã reo lên: *“A, một người hâm mộ đến thăm ta!”* và lập tức nhờ hoàng tử bé vỗ tay để ông được ngả mũ cúi chào. Trò vỗ tay – ngả mũ cứ lặp đi lặp lại một cách máy móc, buồn cười.
- Ông chỉ nghe thấy *lời khen ngợi*, còn mọi câu hỏi khác của hoàng tử bé thì ông hoàn toàn không nghe thấy (tai ông như “điếc đặc” trước những gì không phải lời tâng bốc).
- Ông khẩn khoản muốn được hoàng tử bé thừa nhận là *người đẹp nhất, ăn mặc sang nhất, giàu nhất và thông minh nhất hành tinh* – trong khi ông là cư dân duy nhất ở đó, chẳng có ai để mà so sánh.
→ Cái cười bật ra từ sự *phi lí*: khao khát được cả thiên hạ ngưỡng mộ nhưng lại sống trơ trọi một mình; tự phong cho mình “nhất” khi không có ai khác.
Ý nghĩa: Những chi tiết này nhẹ nhàng châm biếm thói hợm hĩnh, háo danh, chỉ thích được tâng bốc của con người. Kẻ ham hư danh tự giam mình trong thế giới khép kín của lời khen, không còn khả năng lắng nghe và thấu hiểu người khác, nên trở nên lố bịch, cô độc.
b) Những chi tiết gây cười trong câu chuyện về ông nát rượu
- Cuộc đối thoại ngắn ngủi mà rơi vào vòng luẩn quẩn đến buồn cười:
- Hoàng tử bé hỏi ông uống rượu để làm gì → ông đáp: *“Để quên.”*
- Quên cái gì → *“Quên rằng tôi xấu hổ.”*
- Xấu hổ điều gì → *“Xấu hổ vì uống rượu!”*
- Lí lẽ quẩn tròn: uống rượu để quên nỗi xấu hổ, mà nỗi xấu hổ ấy lại chính là vì… uống rượu. Càng uống để trốn chạy thì càng lún sâu vào chính điều mình muốn trốn.
→ Cái cười ở đây là cười ra nước mắt, vừa nực cười vừa đáng thương.
Ý nghĩa: Chi tiết phê phán lối sống bế tắc, trốn chạy thực tại của con người: thay vì đối mặt và sửa chữa lỗi lầm, kẻ nát rượu lại dùng chính thói xấu để che giấu thói xấu, tự nhấn chìm mình trong vòng luẩn quẩn không lối thoát.
c) Nhận xét chung
Cả hai chi tiết đều được nhìn qua đôi mắt hồn nhiên, trong trẻo của hoàng tử bé – một đứa trẻ. Chính cái nhìn ngây thơ ấy đã soi rọi, phơi bày sự vô lí, kì quặc trong thế giới người lớn. Tiếng cười vì thế vừa hóm hỉnh, nhẹ nhàng, vừa thấm thía ý vị phê phán sâu sắc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.