Giải Bài tập 1 (Đọc mở rộng) trang 68 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Khi đọc các truyện lịch sử, em cần nắm bắt nội dung, chủ đề, bối cảnh, cốt truyện, nhân vật và một số điểm đáng chú ý về ngôn ngữ của truyện. Em có thể tự trả lời những câu hỏi sau để tìm hiểu các yếu tố của một truyện lịch sử: Chủ đề của truyện là gì? Thời kì hay giai đoạn lịch sử nào được nói đến trong truyện? Truyện cho biết những gì về tình hình chính trị của quốc gia, dân tộc và khung cảnh sinh hoạt của con người vào thời kì, giai đoạn lịch sử ấy? Truyện có những sự kiện chính nào, diễn ra theo trình tự nào? Nhân vật trong truyện gồm những ai? Nhân vật nào có tính cách đáng chú ý? Tính cách của nhân vật đó thể hiện như thế nào qua suy nghĩ, hành động, lời thoại? Các nhân vật trong truyện có nguyên mẫu là nhân vật
Theo đánh giá của em, giữa các nhân vật trong truyện lịch sử mà em đọc với những nhân vật lịch sử mà em được biết có gì giống và khác nhau? Em có suy nghĩ gì sau khi đọc tác phẩm?
Hãy ghi lại đầy đủ thông tin vào nhật kí đọc sách do em tự thiết kế. Em cần ghi nhớ: Việc này không chỉ là cách hoàn thành bài tập mà còn giúp em chuẩn bị thông tin và ý tưởng để trao đổi kết quả đọc với thầy cô và các bạn trong tiết Đọc mở rộng tại lớp. Nhật kí đọc sách nên có đầy đủ những thông tin như gợi ý dưới đây:
| NHẬT KÍ ĐỌC SÁCH |
| --- |
| Ngày đọc: |
| Tên truyện, tác giả: |
| Nội dung, chủ đề: |
| Bối cảnh: |
| Những sự kiện chính và trình tự diễn ra: |
| Các nhân vật: |
| Nhân vật đáng chú ý và tính cách của nhân vật: |
| Những điểm đáng chú ý về ngôn ngữ của truyện: |
| Suy nghĩ sau khi đọc: |
Gợi ý trả lời
Gợi ý làm bài: thiết kế và hoàn thành Nhật kí đọc sách cho một truyện lịch sử
Đây là bài tập Đọc mở rộng, em tự chọn một truyện lịch sử đã đọc rồi ghi lại cảm nhận vào nhật kí đọc sách theo mẫu gợi ý. Dưới đây là một bài làm tham khảo với truyện "Lá cờ thêu sáu chữ vàng" của Nguyễn Huy Tưởng (viết về người anh hùng thiếu niên Trần Quốc Toản thời nhà Trần). Em có thể dựa vào cách trình bày này để làm với truyện mình chọn.
| NHẬT KÍ ĐỌC SÁCH |
| --- |
| Ngày đọc: 12 / 11 / 2026 |
| Tên truyện, tác giả: *Lá cờ thêu sáu chữ vàng* — Nguyễn Huy Tưởng |
| Nội dung, chủ đề: Truyện kể về Trần Quốc Toản, một thiếu niên tuổi mười sáu nhưng mang lòng yêu nước nồng nàn, căm thù giặc Nguyên — Mông. Vì còn nhỏ nên bị gạt ra ngoài hội nghị bàn việc nước, Hoài Văn Hầu bóp nát quả cam trong tay lúc nào không biết, rồi tự chiêu mộ quân sĩ, dựng lá cờ thêu sáu chữ vàng "Phá cường địch, báo hoàng ân" để góp sức đánh giặc. Chủ đề: ca ngợi lòng yêu nước, ý chí và khát vọng được cống hiến cho đất nước của tuổi trẻ. |
| Bối cảnh: Nước Đại Việt thời nhà Trần (thế kỉ XIII), khi quân Nguyên — Mông đang lăm le xâm lược. Triều đình mở hội nghị Bình Than bàn kế chống giặc; không khí cả nước sục sôi lòng căm thù và quyết tâm giữ nước. |
| Những sự kiện chính và trình tự diễn ra: 1) Trần Quốc Toản xin vào bệ kiến vua để bàn việc đánh giặc nhưng vì còn nhỏ nên không được dự hội nghị. 2) Vì uất ức và sốt ruột trước vận nước, chàng vô tình bóp nát quả cam vua ban. 3) Quốc Toản trở về, chiêu mộ gia nô và trai tráng, rèn vũ khí, luyện tập. 4) Chàng cho thêu lá cờ sáu chữ vàng "Phá cường địch, báo hoàng ân" làm lí tưởng. 5) Đội quân của Hoài Văn Hầu lên đường, lập công đánh giặc. |
| Các nhân vật: Trần Quốc Toản (Hoài Văn Hầu), nhà vua, các vương hầu trong hội nghị, mẹ của Quốc Toản, đám gia nô và quân sĩ theo chàng. |
| Nhân vật đáng chú ý và tính cách của nhân vật: Nhân vật trung tâm là Trần Quốc Toản — một thiếu niên có lòng yêu nước sâu sắc, căm thù giặc mãnh liệt, giàu chí khí và lòng tự trọng. Tính cách ấy bộc lộ qua: *suy nghĩ* (luôn trăn trở về vận nước, muốn được góp sức dù còn nhỏ tuổi); *hành động* (bóp nát quả cam vì uất ức, tự chiêu mộ quân, dựng cờ khởi nghĩa); *lời nói* (khẳng khái xin được đánh giặc). Đó là hình ảnh người anh hùng trẻ tuổi dám nghĩ, dám làm. |
| Những điểm đáng chú ý về ngôn ngữ của truyện: Ngôn ngữ trang trọng, giàu màu sắc lịch sử, dùng nhiều từ ngữ cổ, chức tước xưa (Hoài Văn Hầu, bệ kiến, vương hầu…) phù hợp bối cảnh thời Trần; lời kể hào hùng, giàu cảm xúc; các chi tiết miêu tả (bóp nát quả cam, lá cờ sáu chữ vàng) cô đọng mà gợi cảm, khắc họa rõ khí phách nhân vật. |
| Suy nghĩ sau khi đọc: Em khâm phục lòng yêu nước và ý chí của Trần Quốc Toản — tuy còn nhỏ nhưng đã biết đặt vận mệnh Tổ quốc lên trên bản thân. So sánh với nhân vật lịch sử: nhân vật trong truyện có nguyên mẫu là Trần Quốc Toản ngoài đời thực; điểm *giống* là đều mang lòng yêu nước, có thật chi tiết bóp nát quả cam và lá cờ sáu chữ vàng được sử sách ghi lại; điểm *khác* là nhà văn đã thêm thắt những chi tiết về suy nghĩ, tâm trạng, lời thoại để nhân vật sinh động, gần gũi hơn so với vài dòng ngắn gọn trong chính sử. Tác phẩm giúp em hiểu rằng tuổi trẻ nào cũng có thể cống hiến cho đất nước nếu có lí tưởng và quyết tâm. |
Lưu ý khi làm bài: Em hãy thay bằng truyện lịch sử mình thực sự đã đọc, điền trung thực ngày đọc và cảm nhận của riêng em. Nhật kí này không chỉ để hoàn thành bài tập mà còn là tư liệu để em trao đổi với thầy cô và các bạn trong tiết Đọc mở rộng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.