Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 5, 7 trang 5 SBT Ngữ văn 7

Bài 6. Bài học cuộc sống   Gợi ý trả lời

Đề bài

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nói quá ở câu tục ngữ "Cấy thưa thừa thóc, cấy dày cóc được ăn.".

Gợi ý trả lời

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nói quá trong câu tục ngữ "Cấy thưa thừa thóc, cấy dày cóc được ăn."

a) Nhận diện biện pháp nói quá

Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

Trong câu tục ngữ, biện pháp nói quá thể hiện ở hai vế đối lập:
- "cấy thưa thừa thóc": phóng đại kết quả khi cấy thưa — không chỉ đủ ăn mà còn *dư thừa* thóc.
- "cấy dày cóc được ăn": phóng đại hậu quả khi cấy dày — "cóc được ăn" nghĩa là *chẳng được ăn gì*, mất trắng.

b) Tác dụng của biện pháp nói quá

- Nhấn mạnh thật đậm nét kinh nghiệm trồng lúa của ông cha: cấy thưa (mật độ hợp lí) thì cây lúa đủ ánh sáng, chất dinh dưỡng, đẻ nhánh khoẻ nên bội thu; còn cấy quá dày thì cây tranh nhau dinh dưỡng, lúa còi cọc, năng suất kém.
- Cách nói phóng đại ("thừa thóc" >< "cóc được ăn") đặt trong thế đối lập làm nổi bật sự khác biệt rõ rệt giữa hai cách làm, khiến bài học trở nên dứt khoát, dễ nhớ.
- Tăng sức biểu cảm, tạo giọng điệu mạnh mẽ, dí dỏm (nhất là từ "cóc" mang sắc thái khẩu ngữ, phủ định mạnh), giúp lời khuyên về kĩ thuật canh tác thấm thía và thuyết phục hơn.

c) Kết luận

Nhờ biện pháp nói quá, câu tục ngữ truyền đạt một cách ngắn gọn, ấn tượng và giàu sức thuyết phục kinh nghiệm quý báu: khi gieo cấy phải bảo đảm mật độ hợp lí (cấy thưa) thì mới cho năng suất cao.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.