Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 4 trang 13 SBT Ngữ văn 7

Bài 7. Thế giới viễn tưởng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Chiếc đũa thần trong SGK (tr. 51 – 53) và trả lời các câu hỏi:

1. Xác định ngôi kể và nêu tác dụng của ngôi kể đó trong câu chuyện.

2. Nhân vật Mơ-ven Ma-xơ đã tiến hành thí nghiệm để phát minh ra cái gì? Phát minh đó nếu thành công sẽ mang lại điều gì cho con người trên Trái Đất?

3. Em suy nghĩ gì về tương lai của nhân loại nếu các nhà khoa học vũ trụ cùng với các phi hành gia phát hiện ra một hành tinh có sự sống như Trái Đất?

4. Hãy chỉ ra công dụng của dấu ngoặc kép trong các câu sau:
a. Đấy là một trong số những thiên hà hiếm hoi mà chúng ta trông thấy ở vị trí nằm theo phương vuông góc với mặt phẳng của “bánh xe”.
b. Thời hạn truyền tin lâu hàng triệu năm, hàng chục ngàn thế hệ nối tiếp nhau cũng chưa chờ đợi nổi, điều đó có nghĩa là “không bao giờ”, dù là đối với hậu thế xa xôi nhất.

5. Hãy chỉ ra các phương tiện liên kết được sử dụng trong đoạn văn sau và nêu chức năng của chúng:
(1) Thiên hà khổng lồ NGK 4565 trong chòm Tóc Vê-rô-nhi-ca nom rất đẹp. (2) Ở xa bảy triệu pác-xếc, có thể nhìn thấy rìa của nó. (3) Thiên hà nghiêng về một phía như con chim đang lượn. (4) Nó trải rộng về mọi hướng, nom như cái đĩa mảnh và rõ ràng là cấu tạo bởi những nhánh hình xoáy ốc. (5) Còn ở trung tâm, cái nhân hình cầu rất bẹt cháy rực, nom như một khối sáng dày đặc. (6) Ta thấy rõ rệt là những đảo sao dẹt như thế nào: có thể so sánh thiên hà với cái bánh xe mỏng của bộ máy đồng hồ. (7) Rìa bánh xe nom không rõ, dường như hoà tan vào bóng tối không đáy của không gian.
(văn bản: Chiếc đũa thần (SGK Ngữ văn 7, tập hai, tr. 51 – 53))

Gợi ý trả lời

## Câu 1. Ngôi kể và tác dụng

- Ngôi kể: Câu chuyện được kể theo ngôi thứ ba — người kể chuyện giấu mình (không xưng "tôi"), gọi tên các nhân vật và sự vật (Mơ-ven Ma-xơ, thiên hà NGK 4565…).
- Tác dụng: Ngôi kể thứ ba giúp người kể có cái nhìn khách quan, bao quát, có thể tự do miêu tả cả không gian vũ trụ mênh mông lẫn công việc, suy nghĩ của nhiều nhân vật. Nhờ đó câu chuyện viễn tưởng trở nên rộng lớn, đáng tin và hấp dẫn, người đọc hình dung được tầm vóc kì vĩ của thế giới trong truyện.

## Câu 2. Thí nghiệm của Mơ-ven Ma-xơ

- Nhân vật Mơ-ven Ma-xơ tiến hành thí nghiệm để phát minh ra một phương thức truyền tin (liên lạc) tức thời xuyên vũ trụ — cách truyền thông tin đi nhanh, vượt qua khoảng cách khổng lồ giữa các thiên hà mà không phải mất hàng triệu năm như trước.
- Nếu thành công, phát minh đó sẽ giúp con người trên Trái Đất liên lạc, trao đổi được với những nền văn minh, những thế giới có sự sống khác trong vũ trụ: rút ngắn thời gian truyền tin (vốn dài hàng triệu năm, hàng chục ngàn thế hệ cũng chưa chờ nổi) xuống còn có thể thực hiện được, mở ra khả năng kết nối giữa Trái Đất với vũ trụ bao la.

## Câu 3. Suy nghĩ về tương lai nhân loại (nêu ý kiến riêng)

*Gợi ý trình bày theo suy nghĩ của em:*

Nếu các nhà khoa học và phi hành gia phát hiện một hành tinh có sự sống như Trái Đất, đó sẽ là bước ngoặt lớn của nhân loại. Em nghĩ điều đó mở ra nhiều hi vọng tốt đẹp:
- Con người sẽ không còn cô đơn trong vũ trụ; có thể học hỏi, giao lưu, chia sẻ tri thức với những nền văn minh khác.
- Mở ra nơi sinh sống mới, giải quyết phần nào khó khăn về tài nguyên, môi trường trên Trái Đất.
- Thúc đẩy khoa học — kĩ thuật phát triển vượt bậc.

Tuy nhiên, em cũng nghĩ nhân loại cần chuẩn bị tinh thần hợp tác, hoà bình và có trách nhiệm, tránh tham vọng xâm chiếm; đồng thời phải biết trân trọng, bảo vệ chính Trái Đất — ngôi nhà chung của mình. Phát hiện ấy nhắc chúng ta sống hoà hợp với thiên nhiên và với nhau hơn.

## Câu 4. Công dụng của dấu ngoặc kép

a. Dấu ngoặc kép trong từ "bánh xe" dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt (nghĩa ẩn dụ): ở đây "bánh xe" không phải bánh xe thật mà chỉ hình dạng dẹt, tròn của thiên hà — tác giả mượn hình ảnh bánh xe để so sánh, gợi tả mặt phẳng của thiên hà.

b. Dấu ngoặc kép trong cụm "không bao giờ" cũng dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt, có hàm ý nhấn mạnh: nhấn mạnh việc truyền tin mất thời gian quá lâu (hàng triệu năm) nên thực tế là vô vọng, coi như "không bao giờ" thực hiện được.

## Câu 5. Phương tiện liên kết và chức năng

Đoạn văn liên kết các câu nhờ những phương tiện sau:

- Phép lặp (lặp từ ngữ): lặp lại từ "thiên hà" ở các câu (1), (3), (6); lặp "rìa" ở (2), (7); lặp "bánh xe" ở (6), (7); lặp "nom" ở nhiều câu.
→ *Chức năng:* duy trì, nhắc lại đối tượng được nói đến, giúp các câu bám sát một chủ đề (miêu tả thiên hà NGK 4565) và gắn kết với nhau.

- Phép thế (dùng đại từ thay thế): từ "nó" ở câu (2) và câu (4) thay thế cho "Thiên hà khổng lồ NGK 4565" ở câu (1).
→ *Chức năng:* tránh lặp lại nguyên cụm từ dài, vừa liên kết câu sau với câu trước, làm lời văn gọn và mạch lạc.

- Phép nối (quan hệ từ): từ "Còn" ở đầu câu (5).
→ *Chức năng:* nối câu (5) với các câu trước, chuyển ý từ việc tả toàn cảnh / phần rìa thiên hà sang tả phần trung tâm (cái nhân), thể hiện quan hệ đối chiếu, bổ sung.

Tác dụng chung: các phương tiện liên kết trên giúp bảy câu cùng hướng về một đối tượng (thiên hà NGK 4565), nối tiếp chặt chẽ, khiến đoạn văn thống nhất về chủ đề và liền mạch về hình thức.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.