Giải Bài 7 trang 12 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Khi tôi lao đi, đêm nối tiếp ngày như nhịp vỗ của một đôi cánh đen. Tôi dường như chẳng còn thấy khung cảnh nhoè nhoẹt của phòng thí nghiệm, và tôi nhìn thấy mặt trời nhảy vọt rất nhanh ngang bầu trời, mỗi cú là một phút, và mỗi phút đánh dấu một ngày. Tôi đoán là phòng thí nghiệm đã bị phá huỷ và tôi ở ngoài trời. […] Tối và sáng nối tiếp nhau chỉ trong tích tắc khiến mắt tôi đau đớn cực độ. Thế rồi, giữa những màn đêm cách quãng nối đuôi nhau, tôi thấy mặt trăng di chuyển rất nhanh qua các tuần trăng, từ trăng non tới trăng rằm, và thấp thoáng thấy bóng dáng những vì sao.
Hãy phân tích tính mạch lạc của đoạn văn sau:
Khi tôi lao đi, đêm nối tiếp ngày như nhịp vỗ của một đôi cánh đen. Tôi dường như chẳng còn thấy khung cảnh nhoè nhoẹt của phòng thí nghiệm, và tôi nhìn thấy mặt trời nhảy vọt rất nhanh ngang bầu trời, mỗi cú là một phút, và mỗi phút đánh dấu một ngày. Tôi đoán là phòng thí nghiệm đã bị phá huỷ và tôi ở ngoài trời. […] Tối và sáng nối tiếp nhau chỉ trong tích tắc khiến mắt tôi đau đớn cực độ. Thế rồi, giữa những màn đêm cách quãng nối đuôi nhau, tôi thấy mặt trăng di chuyển rất nhanh qua các tuần trăng, từ trăng non tới trăng rằm, và thấp thoáng thấy bóng dáng những vì sao.
Gợi ý trả lời
Phân tích tính mạch lạc của đoạn văn
*Nhắc lại kiến thức (SGK Ngữ văn 7):* Một đoạn văn mạch lạc khi các câu, các ý đều hướng về một chủ đề chung, được sắp xếp theo một trình tự hợp lí và nối kết với nhau bằng các phương tiện liên kết, khiến người đọc theo dõi được liền mạch.
a) Các câu, các ý cùng hướng về một chủ đề chung (sự thống nhất về nội dung)
Tất cả các câu trong đoạn đều tập trung thể hiện một chủ đề duy nhất: cảm nhận của nhân vật "tôi" về sự trôi qua cực nhanh của thời gian khi ngồi trên cỗ máy thời gian lao về tương lai. Mọi chi tiết đều phục vụ chủ đề ấy: "đêm nối tiếp ngày như nhịp vỗ của một đôi cánh đen", "mặt trời nhảy vọt rất nhanh", "mỗi cú là một phút", "mỗi phút đánh dấu một ngày", "tối và sáng nối tiếp nhau chỉ trong tích tắc", "mặt trăng di chuyển rất nhanh qua các tuần trăng". Không có câu nào lạc sang ý khác, nên đoạn văn thống nhất về đề tài, chủ đề.
b) Các ý được sắp xếp theo một trình tự hợp lí (sự thống nhất về trình tự)
Đoạn văn được triển khai theo trình tự thời gian và theo mạch quan sát từ gần đến xa, từ nhanh đến khái quát:
- Mở đầu là cảm giác chung khi "lao đi" — đêm ngày nối tiếp như nhịp cánh.
- Tiếp đến là quan sát ban ngày: mặt trời nhảy vọt, mỗi cú là một phút, mỗi phút là một ngày (đơn vị thời gian nhỏ: phút, ngày).
- Rồi đến lời phỏng đoán hợp lí của nhân vật về hoàn cảnh (phòng thí nghiệm bị phá huỷ, "tôi" ở ngoài trời) — giải thích vì sao quan sát được bầu trời.
- Cuối cùng chuyển sang quan sát ban đêm và đơn vị thời gian lớn hơn: mặt trăng đi hết các tuần trăng (từ trăng non tới trăng rằm), rồi thấy cả những vì sao.
Mạch ý đi từ cảm giác → quan sát ngày → lí giải → quan sát đêm, từ đơn vị phút, ngày đến tuần trăng (tháng), cho thấy thời gian trôi ngày càng nhanh và dồn dập. Trình tự này hợp lí, chặt chẽ, giúp người đọc hình dung rõ sự tăng tốc của cỗ máy thời gian.
c) Các câu được nối kết bằng phương tiện liên kết, bảo đảm mạch lạc
Các câu nối với nhau tự nhiên nhờ:
- Từ ngữ chỉ trình tự, chuyển ý: "Khi tôi lao đi", "Thế rồi", "giữa những màn đêm cách quãng nối đuôi nhau".
- Phép lặp và trường từ vựng cùng chủ đề thời gian: "ngày", "đêm", "phút", "mặt trời", "mặt trăng", "tuần trăng", "nối tiếp", "nối đuôi nhau".
- Nhất quán ngôi kể: toàn đoạn giữ ngôi thứ nhất "tôi", thống nhất điểm nhìn trần thuật.
Nhờ các phương tiện liên kết đó, các câu gắn bó với nhau, không rời rạc.
Kết luận: Đoạn văn có tính mạch lạc cao: mọi câu, mọi ý đều thống nhất hướng về một chủ đề (cảm nhận về thời gian trôi cực nhanh khi du hành thời gian), được sắp xếp theo một trình tự hợp lí (theo thời gian và theo mạch quan sát ngày → đêm, từ đơn vị thời gian nhỏ đến lớn) và được nối kết chặt chẽ bằng các từ ngữ liên kết cùng điểm nhìn trần thuật thống nhất.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.