Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 5 trang 41 SBT Ngữ văn 7

Bài 10. Trang sách và cuộc sống   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong những cuốn sách đã đọc, nhân vật nào đã để lại cho em ấn tượng sâu sắc? Viết bài văn phân tích nhân vật đó.

Gợi ý trả lời

## Phân tích nhân vật Dế Mèn trong *Dế Mèn phiêu lưu ký* (Tô Hoài)

*(Bài tập này yêu cầu viết bài văn phân tích nhân vật, không có đáp số tính toán. Dưới đây là bài làm mẫu đầy đủ ba phần theo đúng cách trình bày của SGK Ngữ văn 7 – Kết nối tri thức.)*

### a) Mở bài

Trong những cuốn sách đã đọc, *Dế Mèn phiêu lưu ký* của nhà văn Tô Hoài là tác phẩm để lại trong em ấn tượng sâu đậm nhất. Và người bạn khiến em nhớ mãi chính là nhân vật Dế Mèn – một chú dế với vẻ ngoài cường tráng, tính cách đổi thay theo từng chặng đường và cuối cùng trở thành biểu tượng đẹp của tuổi trẻ biết sống vì lí tưởng. Dế Mèn hiện lên vừa gần gũi, đáng yêu, vừa gửi gắm nhiều bài học sâu sắc về cách làm người.

###

b) Thân bài

– Ngoại hình khỏe khoắn, đầy sức sống.
Ngay từ những trang đầu, Dế Mèn hiện ra là một chàng dế thanh niên cường tráng: đôi càng mẫm bóng, những cái vuốt ở chân cứ cứng dần và nhọn hoắt, đôi cánh dài phủ kín xuống tận chấm đuôi. Dáng đi oai vệ, khi thì trịnh trọng vuốt râu, khi thì đạp phành phạch vào các ngọn cỏ. Qua ngòi bút quan sát tinh tế của Tô Hoài, Dế Mèn trở nên sống động như một con người thực sự, tràn đầy nhựa sống của tuổi trẻ.

– Tính cách lúc đầu: kiêu căng, hung hăng, hống hách.
Chính vì có vẻ ngoài khỏe mạnh mà Dế Mèn sinh ra kiêu ngạo. Chú tự cho mình là "tay ghê gớm", coi thường mọi người, dám cà khịa với tất cả bà con trong xóm. Đáng chê trách nhất là thái độ với Dế Choắt: Mèn gọi bạn một cách khinh thường, không chịu giúp đỡ, lại còn bày trò trêu chọc chị Cốc để rồi gây ra cái chết oan uổng cho Choắt. Đây là biểu hiện của sự nông nổi, bồng bột – thói xấu thường gặp của tuổi mới lớn.

– Sự thức tỉnh và chuyển biến tích cực.
Điều làm nên vẻ đẹp của nhân vật là Dế Mèn biết ân hận và sửa chữa lỗi lầm. Trước cái chết của Dế Choắt, Mèn đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên đầy cay đắng: "ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình". Từ đó, Dế Mèn bước vào cuộc phiêu lưu với một tâm thế khác: biết yêu thương, trọng nghĩa, dám bênh vực kẻ yếu và luôn hướng tới lí tưởng cao đẹp – xây dựng một thế giới muôn loài chung sống hòa bình, thân ái.

– Nghệ thuật xây dựng nhân vật.
Tô Hoài đã rất thành công khi sử dụng nghệ thuật nhân hóa, để loài vật suy nghĩ và hành động như con người. Lời văn miêu tả sinh động, ngôn ngữ kể chuyện hồn nhiên ở ngôi thứ nhất khiến người đọc như được nghe chính Dế Mèn tâm sự. Nhờ vậy, nhân vật vừa chân thực vừa gần gũi với tâm lí lứa tuổi học trò.

###

c) Kết bài

Dế Mèn là một nhân vật đẹp bởi chú không hoàn hảo ngay từ đầu mà biết trưởng thành qua vấp ngã. Hình ảnh chú dế từ kiêu căng trở nên nghĩa hiệp đã để lại trong em bài học quý giá: tuổi trẻ có thể mắc sai lầm, nhưng điều quan trọng là biết nhận ra và sống tốt đẹp hơn. Mỗi lần gấp cuốn sách lại, em vẫn thấy Dế Mèn như đang tiếp tục cuộc hành trình của mình, nhắc nhở em hãy sống dũng cảm, biết yêu thương và hướng tới những điều cao đẹp.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.