Giải Bài tập 3 trang 41 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
Viết cảm nhận của em về cuốn sách đã đọc (trong vai một nhà phê bình). Tham khảo cấu trúc bài viết sau:
Sơ đồ cấu trúc bài viết gồm một ô trên cùng và ba ô phía dưới. Ô trên cùng: "Giới thiệu chung về tác phẩm: tên tác phẩm, vấn đề cần bàn luận, hoàn cảnh đời sống,...". Từ ô trên cùng tỏa xuống ba ô: (1) "Nêu ý kiến về đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm"; (2) "Nêu ý kiến về đặc điểm nội dung của tác phẩm"; (3) "Nhận xét về khả năng ảnh hưởng, tác động của tác phẩm tới nhận thức và hành động của người đọc".
Gợi ý trả lời
a) Tìm hiểu đề và định hướng cách làm
- Kiểu bài: viết bài phân tích/cảm nhận về một cuốn sách đã đọc, nhập vai một nhà phê bình.
- Bám theo đúng sơ đồ cấu trúc mà đề cho:
1. Mở đầu (ô trên cùng): giới thiệu chung về tác phẩm — tên tác phẩm, tác giả, vấn đề cần bàn luận, hoàn cảnh ra đời/đời sống.
2. Thân bài (ba ô bên dưới):
- Ý (1): nêu ý kiến về đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm.
- Ý (2): nêu ý kiến về đặc điểm nội dung của tác phẩm.
- Ý (3): nhận xét về khả năng ảnh hưởng, tác động của tác phẩm tới nhận thức và hành động của người đọc.
3. Kết bài: khẳng định lại giá trị, nêu cảm nhận/khuyến nghị của người phê bình.
- Chọn tác phẩm: "Dế Mèn phiêu lưu ký" của nhà văn Tô Hoài — một cuốn sách quen thuộc, phù hợp lứa tuổi lớp 7.
b) Bài viết hoàn chỉnh (nhập vai nhà phê bình)
Mở đầu — Giới thiệu chung về tác phẩm
> Trong kho tàng văn học thiếu nhi Việt Nam, có những cuốn sách đã đi cùng tuổi thơ của nhiều thế hệ bạn đọc. *Dế Mèn phiêu lưu ký* của nhà văn Tô Hoài là một tác phẩm như thế. Ra đời năm 1941, khi tác giả còn rất trẻ, cuốn sách kể lại hành trình phiêu lưu của chú Dế Mèn qua nhiều vùng đất, nhiều cuộc gặp gỡ. Vấn đề mà tôi muốn bàn luận ở đây là: vì sao một câu chuyện về loài vật lại có sức sống lâu bền và chạm đến trái tim người đọc đến vậy?
Thân bài
(1) Ý kiến về đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm
> Trước hết, điều làm nên sức hấp dẫn của tác phẩm chính là nghệ thuật kể chuyện bậc thầy. Tô Hoài sử dụng biện pháp nhân hóa tài tình: thế giới loài vật hiện lên sống động như một xã hội loài người, mỗi con vật mang một tính cách riêng (Dế Mèn kiêu căng rồi trưởng thành, Dế Choắt yếu ớt, chị Cốc nóng nảy...). Ngôn ngữ trong truyện trong trẻo, giàu hình ảnh, nhịp văn linh hoạt. Đặc biệt, cách lựa chọn ngôi kể thứ nhất — để Dế Mèn tự kể về mình — giúp câu chuyện vừa chân thực, vừa gần gũi, lại thể hiện được quá trình tự nhận thức của nhân vật.
(2) Ý kiến về đặc điểm nội dung của tác phẩm
> Về nội dung, cuốn sách không chỉ đơn thuần là một câu chuyện phiêu lưu lý thú mà còn gửi gắm những bài học sâu sắc về cuộc sống. Qua hành trình của Dế Mèn, tác phẩm ca ngợi tình bạn, lòng dũng cảm, tinh thần phóng khoáng và khát vọng về một thế giới công bằng, hòa bình ("muôn loài cùng nhau kết làm anh em"). Bên cạnh đó, truyện còn phê phán thói kiêu căng, hống hách — chính sự nông nổi của Dế Mèn đã gây ra cái chết của Dế Choắt, một bài học đắt giá mà nhân vật phải trả giá để trưởng thành.
(3) Nhận xét về khả năng ảnh hưởng, tác động của tác phẩm tới người đọc
> Điều khiến tôi trân trọng nhất ở *Dế Mèn phiêu lưu ký* là khả năng tác động mạnh mẽ đến nhận thức và hành động của người đọc. Đọc truyện, mỗi bạn nhỏ như soi thấy chính mình trong Dế Mèn: cũng có lúc bồng bột, mắc lỗi, rồi biết ân hận và sửa chữa. Từ đó, cuốn sách nhẹ nhàng khơi dậy trong ta ý thức sống khiêm tốn, biết yêu thương, giúp đỡ người yếu hơn và dám bước ra khỏi "vùng an toàn" để khám phá, trưởng thành. Những bài học ấy không hề khô khan, giáo điều mà thấm vào lòng người một cách tự nhiên.
Kết bài
> Có thể nói, *Dế Mèn phiêu lưu ký* là một viên ngọc quý của văn học thiếu nhi. Với nghệ thuật kể chuyện tài hoa và những giá trị nhân văn sâu sắc, tác phẩm xứng đáng là người bạn đồng hành của mỗi tuổi thơ. Tôi tin rằng, dù thời gian có trôi qua, cuốn sách vẫn sẽ tiếp tục dẫn dắt bao thế hệ bạn đọc trên hành trình hoàn thiện bản thân.
c) Kiểm tra lại
- Đã viết đủ 4 phần theo đúng sơ đồ đề cho: giới thiệu chung → nghệ thuật → nội dung → ảnh hưởng/tác động (và kết bài khẳng định).
- Giữ đúng vai nhà phê bình: nêu ý kiến, nhận xét, đánh giá có lý lẽ và dẫn chứng từ tác phẩm.
- Bố cục mạch lạc, ngôn ngữ phù hợp văn nghị luận văn học lớp 7. ✔
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.