Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 2 trang 47 SBT Ngữ văn 10

Bài 6. – Đọc mở rộng: Hồn thiêng đưa đường   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tuỳ chọn phân tích một bài thơ đã đáp ứng được các tiêu chí của thơ ca theo quan niệm của bạn, khiến bạn thích thú đọc lại hay trích dẫn nhiều lần. Nói cách khác, với bài thơ ấy, bạn có thể nói với mọi người rằng: "Đấy, thơ là phải như thế".
Sau khi thực hiện bài viết của riêng mình, cần đọc thêm bài viết của những bạn khác trong nhóm, lớp để so sánh, học hỏi; nhằm rút ra những kết luận bổ ích về cách hiểu, cách tiếp cận thơ ca.

Gợi ý trả lời

Bài làm tham khảo — Phân tích bài thơ "Sóng" của Xuân Quỳnh

*(Đây là một gợi ý; bạn hoàn toàn có thể chọn bài thơ khác mà bạn yêu thích. Điều cốt lõi là nêu được những tiêu chí làm nên một bài thơ hay theo quan niệm của mình, rồi dùng chính bài thơ để chứng minh.)*

a) Nêu quan niệm của bản thân về thơ — những tiêu chí để nói "Đấy, thơ là phải như thế"

Với tôi, một bài thơ xứng đáng được đọc lại và trích dẫn nhiều lần phải hội tụ được ba điều:

- Cảm xúc chân thành, mãnh liệt: thơ là tiếng nói của trái tim, phải xuất phát từ một rung động thật thì mới chạm được vào người đọc.
- Hình tượng và ngôn ngữ giàu sức gợi: thơ nói ít mà gợi nhiều, qua nhịp điệu, hình ảnh, nhạc tính mà mở ra những liên tưởng sâu xa.
- Tư tưởng, chiều sâu nhân văn: bài thơ hay không chỉ hay ở câu chữ mà còn gửi gắm một cách nhìn về con người, cuộc đời khiến ta suy ngẫm.

b) Phân tích bài thơ để chứng minh nó đáp ứng các tiêu chí ấy

*Về cảm xúc chân thành, mãnh liệt:* "Sóng" là tiếng lòng của một trái tim phụ nữ đang yêu. Xuân Quỳnh mượn hình tượng sóng để bộc bạch những cung bậc thật của tình yêu: khi "dữ dội" lúc "dịu êm", khi "ồn ào" lúc "lặng lẽ". Nỗi nhớ được đẩy đến tận cùng: *"Lòng em nhớ đến anh / Cả trong mơ còn thức"* — một cách nói táo bạo, chân thành, rất đàn bà mà cũng rất nhân loại.

*Về hình tượng và ngôn ngữ giàu sức gợi:* Toàn bài là sự song hành của hai hình tượng sóng và em. Sóng là hình ảnh ẩn dụ cho tâm hồn người con gái đang yêu: lúc tách ra soi chiếu, lúc hòa làm một. Thể thơ năm chữ với nhịp ngắn, các cặp từ đối lập (dữ dội – dịu êm, ồn ào – lặng lẽ) và điệp ngữ ("con sóng", "dẫu") tạo nên âm điệu dào dạt như những đợt sóng nối nhau không dứt, khiến bài thơ vang lên như một bản nhạc của biển và của lòng người.

*Về tư tưởng, chiều sâu nhân văn:* Từ nỗi nhớ riêng tư, bài thơ vươn tới những trăn trở lớn về tình yêu và sự hữu hạn của đời người. Câu hỏi về cội nguồn tình yêu — *"Sóng bắt đầu từ gió / Gió bắt đầu từ đâu? / Em cũng không biết nữa / Khi nào ta yêu nhau"* — thừa nhận sự bí ẩn muôn đời của tình yêu. Và khát vọng *"Làm sao được tan ra / Thành trăm con sóng nhỏ"* thể hiện ước mong được hòa tình yêu cá nhân vào cái vĩnh hằng, để tình yêu bất tử cùng "biển lớn" cuộc đời. Đó là vẻ đẹp nhân văn khiến bài thơ còn mãi.

c) So sánh, học hỏi và rút ra kết luận (phần thực hiện sau khi đọc bài của bạn khác)

Sau khi đọc bài viết của các bạn trong nhóm, tôi nhận ra: mỗi người có một "chuẩn" riêng về thơ hay — có bạn trọng nhạc tính, có bạn trọng tư tưởng, có bạn yêu sự giản dị. Từ đó tôi rút ra kết luận: không có một công thức duy nhất cho thơ hay, nhưng mọi bài thơ thực sự lay động đều gặp nhau ở sự chân thành của cảm xúc và sức gợi của ngôn từ. Tiếp cận thơ, vì thế, cần vừa lắng nghe rung động của chính mình, vừa tôn trọng và học hỏi cách cảm thụ của người khác để cách hiểu của mình thêm phong phú.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.