Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 2 trang 19 SBT Ngữ văn 10

Bài 9. Hành trang cuộc sống   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại hai bản dịch bài thơ Con đường không chọn trong SGK Ngữ văn 10, tập hai (tr. 104 – 105) và trả lời các câu hỏi:

1. Hình ảnh trung tâm của bài thơ là gì? Nó đã được nhân vật trữ tình nói đến như thế nào?

2. Vì sao nhân vật trữ tình ("tôi" – kẻ lữ hành) lại phân vân trước hai lối rẽ của con đường trong rừng thu?

3. Phải chăng sau nhiều lưỡng lự, suy tính, nhân vật trữ tình đã hoàn toàn yên tâm với việc lựa chọn lối rẽ của mình? Những dấu hiệu, chi tiết nào trong bài thơ có thể giúp bạn giải đáp được câu hỏi này?

4. Tự hứa hẹn với mình rồi lại thấy sự hứa hẹn đó không lấy gì làm chắc chắn – điều gì đã khiến cho "tôi" rơi vào tình trạng ít tin tưởng ấy? Bạn nhận xét thế nào về đặc điểm con người của "tôi" được bộc lộ qua khổ thơ thứ ba?

5. Đang trong thời điểm hiện tại, "tôi" đã vội nghĩ về một ngày xa xôi ở phía trước. Có phải tâm trạng của "tôi" trong ngày ấy chỉ tràn ngập sự tiếc nuối hay không? Hãy cho biết cảm nhận và lí giải của bạn về vấn đề này.
(văn bản: Con đường không chọn (Rô-bớt Phờ-rớt))

Gợi ý trả lời

## Bài 9. Hành trang cuộc sống — Bài tập 2 (trang 20)

*Văn bản: Con đường không chọn – Rô-bớt Phờ-rớt (Robert Frost), Ngữ văn 10, tập hai, tr. 104–105.*

---

1) Hình ảnh trung tâm của bài thơ và cách nhân vật trữ tình nói đến hình ảnh ấy

- Hình ảnh trung tâm của bài thơ là con đường – cụ thể hơn là hai lối rẽ của một con đường trong rừng thu ("Hai lối rẽ giữa rừng cây vàng úa"). Đây vừa là hình ảnh thực của một con đường đi dạo trong rừng, vừa là hình ảnh ẩn dụ cho con đường đời, cho những ngả rẽ và lựa chọn mà mỗi con người phải đối diện.
- Nhân vật trữ tình nói đến hình ảnh con đường bằng một tâm thế quan sát kĩ lưỡng, đầy đắn đo: "tôi" đứng mãi ở ngã rẽ, "nhìn theo một lối" đến tận nơi nó khuất sau lùm cây, rồi lại chọn "lối còn lại". "Tôi" miêu tả hai lối rẽ rất tỉ mỉ (một lối rậm cỏ, như mời gọi bước chân; lối kia thì… hầu như cũng mòn như thế), cho thấy con đường không chỉ là cảnh vật mà đã trở thành đối tượng của sự suy tư, trăn trở về lựa chọn của đời người. Hình ảnh ấy được soi chiếu từ cái nhìn chủ quan, nhuốm màu tâm trạng của chủ thể trữ tình.

---

2) Vì sao nhân vật trữ tình phân vân trước hai lối rẽ

- "Tôi" phân vân trước hết vì không thể đi cả hai lối cùng một lúc: "Thật tiếc tôi không thể chọn cả hai / Là một lữ khách, tôi đứng mãi". Mỗi lựa chọn đồng nghĩa với việc phải từ bỏ con đường còn lại.
- Sự phân vân càng lớn hơn vì hai lối rẽ gần như giống hệt nhau, rất khó phân định hơn kém: một lối có vẻ rậm cỏ, ít người đặt chân, nhưng xét cho kĩ thì lối kia "cũng mòn như thế", "lá rụng đầy, chưa một dấu chân giày" ở cả hai. Vì không có dấu hiệu rõ ràng để biết đâu là lựa chọn đúng đắn, tốt đẹp hơn nên "tôi" lưỡng lự, do dự.
- Sâu xa hơn, đây là sự phân vân mang tính triết lí về thân phận con người trước các ngả rẽ cuộc đời: mỗi quyết định đều hệ trọng, không thể làm lại, không thể biết trước kết quả, nên con người luôn đắn đo trước lựa chọn của mình.

---

3) Nhân vật trữ tình có hoàn toàn yên tâm với lựa chọn của mình không? Những dấu hiệu, chi tiết chứng tỏ điều đó

- Không. Sau bao lưỡng lự, "tôi" đã chọn một lối rẽ, nhưng trong lòng vẫn không thực sự yên tâm, thanh thản với lựa chọn ấy. Bài thơ để lại dư âm của sự nuối tiếc, băn khoăn.
- Những dấu hiệu, chi tiết cho thấy điều đó:
- Việc "tôi" tự hứa hẹn sẽ dành lối rẽ chưa đi cho "một ngày khác" – một lời hứa với chính mình để tự trấn an, bù đắp cho con đường mình đã bỏ lỡ.
- Nhưng ngay sau đó, "tôi" lại tự hoài nghi chính lời hứa ấy: "Dù vẫn biết đường nối tiếp đường / Khó mà quay lại thuở ban đầu". "Tôi" hiểu rằng khi đã đi, đường nối tiếp đường, khó lòng trở lại điểm xuất phát để chọn lối kia nữa.
- Ở khổ cuối, "tôi" hình dung mai sau mình sẽ kể lại chuyện này với một tiếng thở dài ("Tôi sẽ kể chuyện này trong một tiếng thở dài"). Tiếng thở dài chính là dấu hiệu của nỗi niềm chưa nguôi, của sự không hoàn toàn an lòng.

---

4) Điều gì khiến "tôi" ít tin tưởng vào lời hứa hẹn của chính mình? Nhận xét về con người "tôi" qua khổ thơ thứ ba

- *Điều khiến "tôi" rơi vào trạng thái ít tin tưởng:* "Tôi" tự hứa để dành con đường chưa chọn cho một dịp khác, nhưng chính "tôi" ý thức rất rõ quy luật của cuộc đời (và của con đường): đường này nối tiếp đường kia, bước chân đã đi là cuốn con người đi mãi về phía trước, "khó mà quay lại thuở ban đầu". Vì hiểu rằng thời gian và những lựa chọn không thể làm lại, nên "tôi" không thể tin chắc vào lời hứa sẽ có ngày quay về với lối rẽ đã bỏ. Lời hứa ấy thực chất chỉ là một cách tự an ủi.
- *Nhận xét về con người "tôi" qua khổ thơ thứ ba:* Qua khổ thơ này, "tôi" hiện lên là một con người:
- Trung thực và tỉnh táo với chính mình: không tự dối lòng, dám nhận ra lời hứa của mình là mong manh, thiếu chắc chắn.
- Giàu suy tư, chiêm nghiệm, có chiều sâu nội tâm; luôn ý thức được tính nghiêm trọng, không thể đảo ngược của mỗi lựa chọn trong đời.
- Vì thế "tôi" mang tâm trạng nuối tiếc, day dứt – một nét tâm lí rất người: đã chọn rồi vẫn còn vương vấn, tiếc nuối con đường mình không đi. Đó cũng là biểu hiện của một tâm hồn nhạy cảm, trân trọng mọi khả năng mà cuộc sống mở ra.

---

5) "Tôi" nghĩ về một ngày xa xôi phía trước – tâm trạng ngày ấy có phải chỉ tràn ngập tiếc nuối không? Cảm nhận và lí giải

- Đang ở thời điểm hiện tại của lựa chọn, "tôi" đã phóng tưởng tới một tương lai xa ("Ở nơi nào đó, rất lâu rồi về sau…"), hình dung cảnh mình kể lại chuyện chọn đường "trong một tiếng thở dài".
- Theo tôi, tâm trạng của "tôi" trong ngày ấy không chỉ thuần là tiếc nuối, mà là một tâm trạng nhiều sắc thái, pha trộn:
- *Có nuối tiếc, bâng khuâng*: "tiếng thở dài" gợi nỗi niềm về con đường đã không chọn, về những khả năng mình đã bỏ lỡ – điều mà bất cứ ai, sau mỗi lựa chọn, cũng khó tránh khỏi.
- *Nhưng cũng có sự khẳng định, chút tự hào và chấp nhận*: "tôi" nói mình đã chọn "lối ít người đi" và chính điều đó "đã làm nên mọi khác biệt" ("Tôi chọn lối mòn ít người đi lại / Và điều đó đã làm nên mọi sự khác biệt"). Câu kết cho thấy "tôi" thừa nhận giá trị và ý nghĩa của lựa chọn của mình, coi đó là điều làm nên con người và số phận riêng của mình.
- *Lí giải:* "Tiếng thở dài" ở đây vừa mang màu tiếc nuối vừa mang màu suy ngẫm, xúc động; còn lời khẳng định "làm nên mọi khác biệt" lại nghiêng về sự tự hào, bằng lòng. Chính sự nhập nhằng, đa nghĩa đó tạo nên chất triết lí và dư ba cho bài thơ: mỗi lựa chọn trong đời đều có hai mặt – vừa khiến ta nuối tiếc điều đã bỏ lại, vừa làm nên dấu ấn, bản sắc, con đường riêng của mỗi người. Bài thơ không nhằm ca ngợi tuyệt đối việc chọn "lối ít người đi", mà muốn nói lên bản chất của lựa chọn: con người phải chọn, phải chịu trách nhiệm và sống với lựa chọn của mình, mang theo cả niềm tự hào lẫn chút ngậm ngùi. Vì vậy, tâm trạng ngày ấy của "tôi" là sự hòa quyện giữa nuối tiếc và tự khẳng định, chứ không chỉ tràn ngập tiếc nuối.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.