Giải Bài tập 3 trang 13 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Các khu rừng nhiệt đới chắc chắn là những nơi đa dạng sinh học nhất trên Trái Đất. Mặc dù chúng chỉ chiếm 6% đất (khoảng 8 triệu km²), nhưng những sinh vật trên cạn và dưới nước sống ở đó chiếm hơn một nửa số cơ thể sống được biết tới. Chúng giữ kỉ lục buồn là hệ sinh thái bị bàn tay con người tàn phá mạnh nhất. Diện tích của những cánh rừng này không ngừng giảm xuống, khoảng 1% mỗi năm (bằng 80 000 km²,
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
1. Vẽ sơ đồ tóm tắt các thông tin chính được trình bày trong đoạn trích.
2. Các số liệu được đề cập tới trong đoạn trích có ý nghĩa gì?
3. Quan điểm, thái độ của tác giả được bộc lộ bằng cách nào?
Gợi ý trả lời
1. Sơ đồ tóm tắt các thông tin chính của đoạn trích
Có thể vẽ sơ đồ dạng cây (sơ đồ nhánh) với ý trung tâm là "RỪNG NHIỆT ĐỚI", từ đó tỏa ra các nhánh thông tin chính:
```
RỪNG NHIỆT ĐỚI
│
┌──────────────┬───────────┴───────────┬──────────────┐
│ │ │ │
Đa dạng Diện tích hẹp Bị tàn phá Diện tích
sinh học nhưng trù phú mạnh nhất giảm nhanh
nhất Trái Đất
│ │ │ │
Nơi đa dạng Chỉ chiếm 6% Hệ sinh thái Giảm ~1%/năm
sinh học đất (~8 triệu bị "bàn tay (~80 000 km²
nhất km²) nhưng chứa con người" mỗi năm)
hơn một nửa số tàn phá
cơ thể sống mạnh nhất
được biết tới
```
- a) Nhánh 1 – Giá trị: Rừng nhiệt đới là nơi đa dạng sinh học nhất Trái Đất.
-
b) Nhánh 2 – Nghịch lí diện tích: Tuy chỉ chiếm 6% diện tích đất (≈ 8 triệu km²) nhưng tập trung hơn một nửa số loài sinh vật (trên cạn và dưới nước) được biết tới.
-
c) Nhánh 3 – Thực trạng: Đây là hệ sinh thái bị con người tàn phá mạnh nhất.
-
d) Nhánh 4 – Tốc độ suy giảm: Diện tích rừng giảm không ngừng, khoảng 1% mỗi năm (≈ 80 000 km²/năm).
2. Ý nghĩa của các số liệu trong đoạn trích
Các số liệu *6%*, *8 triệu km²*, *hơn một nửa số cơ thể sống*, *1% mỗi năm*, *80 000 km²* có ý nghĩa:
- a) Tăng tính chính xác, khách quan, thuyết phục cho văn bản thông tin: thông tin được định lượng cụ thể chứ không nói chung chung, khiến người đọc tin cậy.
-
b) Làm nổi bật sự tương phản (nghịch lí): diện tích rất nhỏ (6% đất) nhưng giá trị sinh học lại rất lớn (hơn một nửa số loài) → tô đậm vai trò quý giá của rừng nhiệt đới.
-
c) Gây ấn tượng mạnh về mức độ và tốc độ tàn phá: con số 1% mỗi năm tưởng nhỏ nhưng quy ra 80 000 km²/năm là diện tích khổng lồ, khiến người đọc giật mình trước nguy cơ rừng biến mất, từ đó thức tỉnh ý thức bảo vệ.
3. Cách bộc lộ quan điểm, thái độ của tác giả
Tác giả không phát biểu trực tiếp mà bộc lộ quan điểm, thái độ một cách kín đáo, gián tiếp, qua:
- a) Cách lựa chọn và sắp xếp thông tin, số liệu: đặt cạnh nhau giá trị to lớn của rừng và mức độ bị tàn phá để người đọc tự rút ra nhận thức — một thái độ lo lắng, cảnh báo.
-
b) Cách dùng từ ngữ biểu cảm: các cụm như *"chắc chắn là những nơi đa dạng sinh học nhất"*, *"giữ kỉ lục buồn"*, *"bàn tay con người tàn phá mạnh nhất"*, *"không ngừng giảm xuống"* vừa khẳng định, vừa thể hiện sự tiếc nuối, xót xa và ngầm phê phán hành động phá rừng của con người.
-
c) Qua đó thể hiện thái độ: trân trọng, đề cao giá trị của rừng nhiệt đới; đồng thời lo âu, cảnh báo và kêu gọi ý thức bảo vệ trước nguy cơ rừng bị hủy hoại.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.