Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 2 trang 10 SBT Ngữ văn 10

Đọc hiểu văn bản (Mùa lá rụng trong vườn – Ma Văn Kháng)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cúng gia tiên là một sinh hoạt văn hoá tâm linh trong gia đình người Việt Nam. Tính chất thiêng liêng của hoạt động đó được thể hiện như thế nào ở đoạn trích này?
(văn bản: Mùa lá rụng trong vườn – Ma Văn Kháng (NXB Phụ nữ, Hà Nội, 1987, tr. 68–69))

Gợi ý trả lời

Nhắc lại yêu cầu: Chỉ ra tính chất thiêng liêng của lễ cúng gia tiên chiều ba mươi Tết được thể hiện qua đoạn trích *Mùa lá rụng trong vườn* của Ma Văn Kháng.

Tính chất thiêng liêng ấy được bộc lộ trên các phương diện sau:

a) Qua không gian và cách bài trí bàn thờ

Bàn thờ gia tiên được chuẩn bị trang trọng, chu đáo: hương hoa, đèn nến, mâm cỗ tất niên được bày biện tươm tất, khói hương nghi ngút. Khung cảnh trang nghiêm, ấm cúng ấy tạo nên một không gian khác với đời thường — không gian giao hoà giữa người sống và tổ tiên, khiến mỗi người bước vào đều cảm thấy phải giữ gìn, thành kính.

b) Qua thái độ, cử chỉ của con người khi hành lễ

Trước khi dâng hương, ông Bằng sửa sang lại y phục, cử chỉ chỉn chu, dáng vẻ trang nghiêm và xúc động; khoảnh khắc đứng trước bàn thờ, ông như quên hết xung quanh, lòng dâng lên cảm giác thiêng liêng. Con cháu đều kính cẩn, lặng lẽ, trật tự hướng về bàn thờ. Những cử chỉ cung kính, lời khấn thành kính cho thấy sự tôn nghiêm trước giờ phút thiêng liêng.

c) Qua dòng hồi tưởng và sự giao cảm với người đã khuất

Khoảnh khắc thắp hương, trong tâm trí ông Bằng hiện về hình ảnh những người thân đã khuất. Lễ cúng trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, người đã khuất như trở về sum họp cùng con cháu. Chính sự giao hoà âm – dương, sự "gặp gỡ" vô hình ấy làm nên chiều sâu tâm linh và sắc thái thiêng liêng của nghi lễ.

d) Qua ý nghĩa văn hoá – đạo lí mà nghi lễ gửi gắm

Lễ cúng gia tiên thể hiện đạo lí "uống nước nhớ nguồn", lòng biết ơn tổ tiên, ý thức về cội nguồn và sự gắn kết các thế hệ trong gia đình. Giờ phút ấy nhắc mỗi thành viên về bổn phận, về tình thân và truyền thống, nên nó thiêng liêng không chỉ ở nghi thức mà còn ở giá trị tinh thần bền vững.

Khái quát: Tính chất thiêng liêng của việc cúng gia tiên được Ma Văn Kháng khắc hoạ qua không gian trang nghiêm, qua thái độ thành kính xúc động của con người, qua sự giao cảm giữa người sống với tổ tiên và qua đạo lí hướng về cội nguồn — làm nổi bật vẻ đẹp văn hoá tâm linh truyền thống của gia đình Việt Nam.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.