Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 2 trang 7 SBT Ngữ văn 10

Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền trong SGK Ngữ văn 10, tập hai (tr. 42 – 43), đoạn từ "Giăng Van-giăng tì khuỷu tay lên trụ đầu giường" đến "muốn làm gì thì làm" và trả lời các câu hỏi:

1. Phân tích cách ứng xử của Giăng Van-giăng đối với Phăng-tin.

2. Trong đoạn trích này, bà xơ Xem-pơ-lít (Simplice) có vai trò gì?

3. Theo bạn, trong đoạn trích, những chi tiết nào có vẻ rất lạ lùng? Phân tích ý nghĩa của các chi tiết đó.

4. Đoạn trích xuất hiện một số câu hỏi trong lời người kể chuyện. Những câu hỏi đó giúp bạn hiểu gì về vai trò của người kể chuyện?

5. "Giờ anh muốn làm gì thì làm." – đó là câu Giăng Van-giăng nói với Gia-ve sau khi ông đã hoàn tất những gì cần làm với Phăng-tin. Phân tích ý nghĩa của câu nói đó.

6. Phân tích tác dụng của biện pháp chêm xen trong câu sau:
"Điều không ai nghi ngờ là bà xơ Xem-pơ-lít, người độc nhất chứng kiến cảnh ấy, thường kể lại rằng lúc Giăng Van-giăng ghé vào tai Phăng-tin thì thầm như thế,..."
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ) – Vích-to Huy-gô (Victor Hugo))

Gợi ý trả lời

## Bài tập 2 (trang 8) — Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện

*(Đọc đoạn trích trong văn bản "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" — trích "Những người khốn khổ" của Vích-to Huy-gô, SGK Ngữ văn 10, tập hai, tr. 42 – 43)*

### 1. Cách ứng xử của Giăng Van-giăng đối với Phăng-tin

Dù Phăng-tin đã tắt thở, Giăng Van-giăng vẫn ứng xử với chị bằng tất cả sự trân trọng, dịu dàng và thương xót như với một người còn sống:

- Ghé vào tai Phăng-tin thì thầm: một cử chỉ chỉ dành cho người thân yêu; ông nói với người đã khuất như tin rằng chị vẫn nghe được, như để giữ trọn lời hứa đi tìm và cứu đứa con (Cô-dét) của chị.
- Dùng tay nâng đầu, sửa lại thế nằm, vén tóc, buộc lại dây mũ cho ngay ngắn, rồi vuốt mắt cho chị: những hành động chăm chút tỉ mỉ, trang nghiêm như một người cha, người che chở lo liệu cho đứa con đã mất.

→ Qua đó, nhân vật hiện lên với lòng nhân ái, sự cao thượng và phẩm giá con người. Trước cái chết oan khuất của Phăng-tin, Giăng Van-giăng không hề hoảng loạn mà bình tĩnh làm trọn bổn phận đạo lí; tình thương của ông vượt lên cả ranh giới sự sống – cái chết.

### 2. Vai trò của bà xơ Xem-pơ-lít (Simplice)

- Bà xơ là người độc nhất chứng kiến cảnh Giăng Van-giăng thì thầm bên Phăng-tin và về sau là người kể lại cảnh ấy.
- Vì thế bà đóng vai trò người làm chứng — nguồn xác tín cho những gì diễn ra trong khoảnh khắc riêng tư, khó tin ấy; nhờ bà, câu chuyện về lời thì thầm và nét mặt Phăng-tin mới được lưu truyền.
- Là một nữ tu nổi tiếng chân thật, sự có mặt của bà còn phủ lên cảnh tượng một màu sắc thiêng liêng, thành kính, làm tăng tính huyền ảo, khó lí giải của chi tiết.

### 3. Những chi tiết có vẻ lạ lùng và ý nghĩa của chúng

- Giăng Van-giăng ghé tai thì thầm với một người đã chết: lạ lùng vì người chết không thể nghe; chi tiết gợi niềm tin rằng linh hồn Phăng-tin vẫn hiện diện, rằng tình thương có thể "chạm" tới cõi bên kia.
- Gương mặt Phăng-tin dường như rạng rỡ / như mỉm cười sau lời thì thầm ấy: chi tiết phi thường, siêu thực, gợi cảm giác người chết được an ủi, được giải thoát khỏi khổ đau.

→ Những chi tiết này tạo nên không khí linh thiêng, huyền bí, nâng cảnh tượng lên tầm một khoảnh khắc thiêng liêng; đồng thời tôn vinh quyền năng của tình yêu thương và lòng nhân đạo — những giá trị, theo Huy-gô, có sức mạnh vượt lên cái chết và cái ác.

### 4. Những câu hỏi trong lời người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện

- Trong đoạn trích, người kể chuyện xen vào những câu hỏi (câu hỏi tu từ) về điều Giăng Van-giăng thì thầm, về điều người chết có nghe được hay không…
- Những câu hỏi ấy cho thấy người kể chuyện không phải lúc nào cũng "biết tuốt": ở khoảnh khắc thiêng liêng nhất, người kể chủ động dừng lại, bỏ ngỏ, không lí giải, chia sẻ cùng người đọc sự ngạc nhiên và kính cẩn.
- Nhờ đó người kể chuyện vừa dẫn dắt, khơi gợi cảm xúc và sự đồng cảm của người đọc, vừa giữ lại chất bí ẩn, thiêng liêng cho câu chuyện.

→ Đây chính là biểu hiện của "quyền năng của người kể chuyện" — chủ đề của bài học: người kể có thể lựa chọn kể gì, giấu gì, hỏi gì để định hướng cách cảm nhận của người đọc.

### 5. Ý nghĩa câu nói "Giờ anh muốn làm gì thì làm."

Giăng Van-giăng nói câu này với Gia-ve sau khi đã hoàn tất mọi việc cần làm cho Phăng-tin (thì thầm, sửa sang, vuốt mắt cho chị):

- Câu nói thể hiện sự bình thản, chủ động — ông không van xin, không chống cự, mà sẵn sàng để Gia-ve bắt giữ.
- Ông đã đặt bổn phận đạo lí, tình thương con người lên trên sự tự do và an nguy của bản thân; làm xong việc nghĩa, ông không còn gì phải nuối tiếc.
- Chính thái độ ung dung ấy khiến ông khôi phục lại uy quyền — không phải uy quyền của chức vị hay bạo lực, mà là uy quyền của nhân cách, của phẩm giá và đạo đức. Người thật sự "cầm quyền" trong cảnh này là Giăng Van-giăng, chứ không phải Gia-ve.

### 6. Tác dụng của biện pháp chêm xen

Trong câu: *"…bà xơ Xem-pơ-lít, người độc nhất chứng kiến cảnh ấy, thường kể lại rằng…"*, thành phần chêm xen là cụm "người độc nhất chứng kiến cảnh ấy".

Tác dụng:

- Bổ sung thông tin về bà xơ Xem-pơ-lít ngay giữa dòng kể mà không làm gián đoạn mạch chính của câu.
- Nhấn mạnh rằng bà là nhân chứng *duy nhất*, qua đó tăng độ tin cậy và tính xác thực cho lời kể về cảnh thì thầm.
- Đồng thời tô đậm thêm tính riêng tư, bí ẩn và thiêng liêng của khoảnh khắc ấy — chỉ một người, lại là một nữ tu chân thật, được chứng kiến.

→ Biện pháp chêm xen giúp câu văn vừa cô đọng vừa giàu thông tin, vừa góp phần thể hiện dụng ý nghệ thuật của tác giả.

Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.