Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Viết - Bài tập 2 trang 6 SBT Ngữ văn 10

Bài 6. Nguyễn Trãi - "Dành còn để trợ dân này"   Gợi ý trả lời

Đề bài

Lập dàn ý cho đề bài sau: Viết bài văn trình bày suy nghĩ của bạn về quan niệm sống được Nguyễn Trãi gửi gắm trong bài thơ Ngôn chí, bài 3.
(văn bản: Ngôn chí, bài 3 – Nguyễn Trãi)

Gợi ý trả lời

## Lập dàn ý: Suy nghĩ về quan niệm sống Nguyễn Trãi gửi gắm trong *Ngôn chí*, bài 3

*(Văn bản: "Am trúc, hiên mai ngày tháng qua / Thị phi nào đến cõi yên hà / Bữa ăn dầu có dưa muống / Áo mặc nài chi gấm là / Nước dưỡng cho thanh, trì thưởng nguyệt / Đất cày ngõ ải, rãnh ương hoa / Trong khi hứng động vừa đêm tuyết / Ngâm được câu thần dặng dặng ca")*

### a) Mở bài
- Giới thiệu khái quát về Nguyễn Trãi: nhà thơ, nhà tư tưởng lớn, bậc đại anh hùng dân tộc; sau những năm tháng dấn thân vì nước, ông lui về ẩn dật và để lại chùm thơ *Ngôn chí* ("nói lên chí hướng") trong *Quốc âm thi tập*.
- Nêu vấn đề nghị luận: bài thơ *Ngôn chí* (bài 3) thể hiện một quan niệm sống thanh cao, giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, xem nhẹ danh lợi — một bài học nhân sinh vẫn còn ý nghĩa với con người hôm nay.

###

b) Thân bài

b.1. Khái quát quan niệm sống được gửi gắm trong bài thơ
- *Ngôn chí* là lời tự bạch về lẽ sống: chọn cuộc sống ẩn dật, tự tại, lấy thiên nhiên và tâm hồn thanh sạch làm chỗ dựa thay cho công danh phú quý.
- Quan niệm ấy kết tinh từ cốt cách thanh cao và từ trải nghiệm chốn quan trường đầy thị phi của tác giả.

b.2. Phân tích, làm sáng tỏ quan niệm sống qua văn bản
- *Sống an nhiên, xa lánh thị phi, danh lợi*: "Am trúc, hiên mai ngày tháng qua / Thị phi nào đến cõi yên hà" — không gian sống thanh đạm (am trúc, hiên mai) gắn với tâm thế dửng dưng trước mọi phải - trái, bon chen nơi thế tục.
- *Sống giản dị, biết đủ, không màng vật chất xa hoa*: "Bữa ăn dầu có dưa muống / Áo mặc nài chi gấm là" — tự bằng lòng với cái thanh bần, coi nhẹ của ngon vật lạ, gấm vóc lụa là.
- *Sống hòa hợp, gắn bó với thiên nhiên*: "Nước dưỡng cho thanh, trì thưởng nguyệt / Đất cày ngõ ải, rãnh ương hoa" — chủ động chăm chút, nâng niu thiên nhiên và tìm thấy niềm vui trong lao động, trong thú thưởng trăng, trồng hoa.
- *Sống bằng đời sống tinh thần cao đẹp, tâm hồn nghệ sĩ*: "Trong khi hứng động vừa đêm tuyết / Ngâm được câu thần dặng dặng ca" — niềm vui lớn nhất là thi hứng, là sự giao hòa giữa tâm hồn thi nhân với vẻ đẹp đất trời.

b.3. Bình luận, bày tỏ suy nghĩ của bản thân
- Khẳng định vẻ đẹp của quan niệm sống: đó là lối sống thanh cao, trọng đời sống tinh thần, giữ gìn nhân cách, không bị vật chất và danh lợi chi phối.
- Lưu ý: ẩn dật ở Nguyễn Trãi không phải trốn tránh, buông xuôi mà là cách giữ trọn khí tiết; đằng sau sự thanh thản vẫn là một tấm lòng ưu ái với dân, với nước.
- Liên hệ hôm nay: trong xã hội nhiều áp lực và cám dỗ vật chất, bài học về lối sống giản dị, biết đủ, gần gũi thiên nhiên và coi trọng giá trị tinh thần càng đáng quý; song cần tiếp thu có chọn lọc — biết sống thanh cao nhưng vẫn tích cực cống hiến cho cộng đồng.

###

c) Kết bài
- Khẳng định lại giá trị của quan niệm sống mà Nguyễn Trãi gửi gắm trong *Ngôn chí*, bài 3: một triết lí nhân sinh đẹp, nhân văn và bền vững.
- Nêu bài học cho bản thân: hướng tới lối sống giản dị, trong sạch, trọng giá trị tinh thần, hài hòa giữa tự tại cá nhân và trách nhiệm với cuộc đời.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.