Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 2 trang 13 SBT Ngữ văn 10

Viết   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chọn phân tích một bài thơ đã để lại ấn tượng đẹp đẽ cho bạn về thơ ca nói chung.

Gợi ý trả lời

## Phân tích bài thơ *Mùa xuân chín* (Hàn Mặc Tử)

> *Lưu ý về cách làm:* Đề yêu cầu viết một bài văn nghị luận phân tích một bài thơ đã để lại ấn tượng đẹp về thơ ca. Bài làm cần có đủ bố cục ba phần, nêu rõ cảm nhận chung và đi vào phân tích các yếu tố hình thức (thể thơ, hình ảnh, nhịp điệu, ngôn từ) gắn với nội dung, tình cảm. Dưới đây là một bài tham khảo hoàn chỉnh.

### a) Mở bài

Có những bài thơ chỉ đọc một lần mà vương vấn mãi, bởi nó khiến ta hiểu vì sao người ta yêu thơ. Với tôi, *Mùa xuân chín* của Hàn Mặc Tử là một bài thơ như thế. Viết về mùa xuân — đề tài quen thuộc đến mòn cũ — nhưng bằng một hồn thơ trong trẻo mà da diết, nhà thơ đã làm bừng lên vẻ đẹp tươi non của đất trời và cả nỗi bâng khuâng rất người trước thời gian trôi chảy. Chính sự hòa quyện giữa cái đẹp của cảnh và chiều sâu của tình ấy đã để lại trong tôi ấn tượng khó phai về sức gợi kì diệu của thơ ca.

###

b) Thân bài

Vẻ đẹp của bức tranh xuân đang độ "chín".
Nhan đề *Mùa xuân chín* đã hé mở một cách cảm nhận riêng: mùa xuân không chỉ *đến* mà đang *chín* — đang ở độ viên mãn, rực rỡ nhất và cũng chớm ngả sang phai. Ngay khổ đầu, cảnh xuân hiện ra tươi sáng, đầy sức sống:

> *Trong làn nắng ửng: khói mơ tan*
> *Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng*

Những gam màu ấm ("nắng ửng", "lấm tấm vàng") hòa với làn "khói mơ" mờ ảo tạo nên một không gian vừa thực vừa mộng. Hình ảnh "giàn thiên lí" với làn gió "sột soạt" tà áo biếc gợi sự e ấp, tình tứ của buổi xuân thì. Thiên nhiên không tĩnh mà rung động, cựa mình.

Vẻ đẹp của con người và âm thanh cuộc sống.
Giữa bức tranh ấy là hình ảnh con người:

> *Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời*
> *Bao cô thôn nữ hát trên đồi*

Ẩn dụ "sóng cỏ" làm cỏ xuân như trải dài vô tận, còn tiếng hát của những cô thôn nữ đem đến chất trữ tình dân dã, hồn nhiên. Câu thơ "- Ngày mai trong đám xuân xanh ấy / Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi" vừa reo vui vừa thoáng ngậm ngùi: tuổi xuân, cuộc vui rồi cũng sẽ qua đi. Đây chính là nét "chín" trong cảm xúc — niềm vui đã nhuốm dự cảm chia xa.

Nỗi bâng khuâng và tiếng lòng của khách tha hương.
Khổ cuối, mạch thơ lắng lại trong nỗi nhớ:

> *Khách xa gặp lúc mùa xuân chín*
> *Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng*
> *- Chị ấy, năm nay còn gánh thóc*
> *Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?*

Từ cảnh xuân rộn ràng, nhà thơ trở về với nỗi niềm riêng — nhớ quê, nhớ một bóng hình lao động bình dị. Câu hỏi tu từ cuối bài bỏ ngỏ, đọng lại dư vị man mác, cho thấy đằng sau bức tranh xuân tươi đẹp là một tâm hồn khao khát gắn bó với sự sống, với quê hương.

Nét đặc sắc nghệ thuật.
Thành công của bài thơ đến từ sự tinh tế của ngôn từ và nhịp điệu. Hàn Mặc Tử dùng nhiều từ láy ("lấm tấm", "sột soạt", "bâng khuâng", "chang chang") và những kết hợp từ mới lạ ("nắng ửng", "khói mơ tan", "mùa xuân chín") khiến câu thơ giàu nhạc tính và sức gợi. Thể thơ bảy chữ với cách ngắt nhịp linh hoạt, hệ thống hình ảnh trong sáng đã diễn tả trọn vẹn cái rạo rực mà bâng khuâng của lòng người trước mùa xuân.

###

c) Kết bài

*Mùa xuân chín* đẹp không chỉ ở bức tranh thiên nhiên và con người tràn đầy sức sống, mà còn ở chiều sâu tâm trạng — niềm yêu đời tha thiết thấm nỗi ngậm ngùi trước thời gian. Bài thơ dạy tôi rằng thơ ca chân chính là nơi cái đẹp của ngôn từ và sự rung động của tâm hồn gặp gỡ, để một khoảnh khắc đời sống được giữ lại mãi mãi. Chính vì thế, mỗi lần đọc lại, tôi vẫn thấy lòng mình "bâng khuâng" như lần đầu — và càng thêm yêu thơ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.