Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 4 - Câu 5 trang 11 SBT Ngữ văn 10

Bài 2. Vẻ đẹp của thơ ca   Gợi ý trả lời

Đề bài

Các kiểu mô hình cấu trúc (2/2/2/2; 4/4; 2/4/2) có tác dụng như thế nào đối với người sáng tác theo thể Đường luật đời sau? Vì sao?
(văn bản: Về trình tự phân tích một bài thơ bát cú Đường luật – Nguyễn Khắc Phi (in trong Về thi pháp thơ Đường, NXB Đà Nẵng, 1997, tr. 53 – 65))

Gợi ý trả lời

Phân tích yêu cầu: Câu hỏi muốn ta chỉ ra *tác dụng* của việc tồn tại nhiều kiểu mô hình cấu trúc (2/2/2/2 ; 4/4 ; 2/4/2) đối với người làm thơ Đường luật ở các đời sau, và *lí giải nguyên nhân*.

Nhắc lại ba mô hình (theo văn bản của Nguyễn Khắc Phi):
- *2/2/2/2*: bài bát cú chia thành bốn phần, mỗi phần hai câu — đề, thực, luận, kết.
- *4/4*: chia bài thơ thành hai nửa, mỗi nửa bốn câu (bốn câu trên / bốn câu dưới).
- *2/4/2*: hai câu mở đầu, bốn câu giữa và hai câu kết.

a) Tác dụng đối với người sáng tác đời sau:
Việc có nhiều mô hình cấu trúc cho thấy bố cục bài thơ bát cú Đường luật không bị gò vào một khuôn duy nhất. Nhờ đó, người làm thơ đời sau có thể lựa chọn mô hình phù hợp nhất với nội dung, mạch cảm xúc và dụng ý nghệ thuật của mình. Người muốn triển khai ý theo bốn chặng rành mạch thì theo lối 2/2/2/2; người muốn tạo thế đối xứng, cân đối giữa hai phần thì chọn 4/4; người muốn làm nổi bật phần giữa (tả cảnh, bàn luận) và ôm gọn bằng mở — kết thì dùng 2/4/2. Như vậy các mô hình mở ra sự linh hoạt, chủ động trong cách tổ chức bài thơ, giúp nhà thơ tránh sự đơn điệu, công thức mà vẫn giữ đúng thể Đường luật.

b) Vì sao có tác dụng ấy:
Bởi vì mỗi mô hình chỉ là một cách chia tách để nắm bắt mạch kết cấu của bài thơ, chứ không phải một quy định bắt buộc cứng nhắc. Chính bản thân thể bát cú Đường luật, với tám câu và các cặp đối, vốn cho phép nhiều cách tổ chức mạch ý khác nhau. Khi người đọc / người phân tích đã khái quát thành nhiều mô hình thì người sáng tác đời sau có sẵn những "khuôn mẫu tham chiếu" đa dạng để vận dụng: vừa kế thừa tính quy phạm chặt chẽ của thơ Đường luật, vừa có khoảng tự do để sáng tạo cho hợp với ý tình riêng. Nói cách khác, sự đa dạng của mô hình cấu trúc làm cho thể thơ vừa có tính khuôn khổ, vừa có tính uyển chuyển, nên trở thành chỗ dựa thuận lợi cho người cầm bút.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.