Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 4 - Câu 4 trang 11 SBT Ngữ văn 10

Bài 2. Vẻ đẹp của thơ ca   Gợi ý trả lời

Đề bài

Theo tác giả đoạn trích, vì sao "Một dòng luật thi đứng tách ra sẽ không cho thấy vẻ đẹp đầy đủ của nó"?
(văn bản: Về trình tự phân tích một bài thơ bát cú Đường luật – Nguyễn Khắc Phi (in trong Về thi pháp thơ Đường, NXB Đà Nẵng, 1997, tr. 53 – 65))

Gợi ý trả lời

Mở ý (xác định yêu cầu): Câu hỏi yêu cầu chỉ ra lí do tác giả Nguyễn Khắc Phi cho rằng *"Một dòng luật thi đứng tách ra sẽ không cho thấy vẻ đẹp đầy đủ của nó"*. Đây là một nhận định gắn với đặc trưng kết cấu của thể thơ bát cú Đường luật.

a) Vì bài thơ Đường luật là một chỉnh thể nghệ thuật chặt chẽ, các dòng thơ gắn bó hữu cơ với nhau. Thơ bát cú Đường luật được tổ chức theo những quy tắc nghiêm ngặt về niêm, luật, vần, đối và bố cục (đề – thực – luận – kết). Các dòng thơ không tồn tại rời rạc mà ràng buộc, nương tựa vào nhau: hai câu thực đối nhau, hai câu luận đối nhau, các liên lại "niêm" với nhau tạo thành mạch liền mạch. Vì thế mỗi dòng chỉ là một bộ phận của cái toàn thể.

b) Vì vẻ đẹp và ý nghĩa của mỗi dòng nảy sinh từ mối quan hệ với các dòng khác, với toàn bài. Giá trị của một câu thơ (sự hô ứng, phép đối, sự phát triển của mạch cảm xúc và tứ thơ) chỉ bộc lộ khi đặt nó trong tương quan với những câu đi trước và đi sau. Khi tách một dòng ra khỏi chỉnh thể, ta làm đứt gãy các mối liên hệ ấy, nên không còn thấy được đầy đủ cái hay, cái đẹp mà dòng thơ có được nhờ vị trí của nó trong bài.

c) Vì vậy, muốn thấy hết vẻ đẹp của một dòng, phải đặt nó trong quan hệ với cả bài thơ. Từ đó tác giả gợi ra một nguyên tắc về trình tự phân tích: phân tích thơ Đường luật phải xuất phát từ cái nhìn chỉnh thể, xem xét từng dòng trong sự liên kết với toàn bộ cấu trúc, chứ không thể tách rời từng câu để bình giá riêng lẻ.

Kết luận: Một dòng luật thi đứng tách ra không cho thấy vẻ đẹp đầy đủ của nó vì thơ Đường luật là một chỉnh thể thống nhất, chặt chẽ; vẻ đẹp của mỗi dòng chỉ hình thành và bộc lộ trọn vẹn trong mối liên hệ gắn bó với các dòng khác và với toàn bài thơ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.