Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 2 trang 8 SBT Ngữ văn 10

Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể   Gợi ý trả lời

Đề bài

Lập đề cương và luyện tập nói theo đề tài sau: Hãy giới thiệu nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện mà bạn yêu thích.

Gợi ý trả lời

Đề tài nói: Giới thiệu nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện mà bạn yêu thích.

*(Bài mẫu chọn truyện ngắn "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân – một tác phẩm đã học trong Bài 1, chương trình Ngữ văn 10 Kết nối tri thức.)*

a) Lập đề cương bài nói

1. Mở đầu
- Chào hỏi, giới thiệu bản thân và nêu lí do chọn đề tài.
- Giới thiệu khái quát tác phẩm: "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân, in trong tập *Vang bóng một thời* (1940).
- Nêu ấn tượng chung: đây là truyện ngắn kết tinh tài năng và phong cách tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân.

2. Nội dung chính

*Giới thiệu về nội dung tác phẩm:*
- Cốt truyện – tình huống: Cuộc gặp gỡ éo le, đầy kịch tính giữa Huấn Cao – người tử tù tài hoa, khí phách – và viên quản ngục – người say mê cái đẹp, nơi gặp gỡ lại chính là chốn ngục tù tăm tối.
- Nhân vật Huấn Cao: hội tụ ba vẻ đẹp – tài hoa (viết chữ đẹp nổi tiếng), khí phách hiên ngang (chọc trời khuấy nước, coi thường cường quyền, thản nhiên trước cái chết), thiên lương trong sáng (trọng nghĩa, cảm cái "tấm lòng biệt nhỡn liên tài" mà cho chữ).
- Nhân vật quản ngục: "một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ" – người biết trọng người tài, yêu cái đẹp.
- Cảnh cho chữ – "một cảnh tượng xưa nay chưa từng có": cái đẹp, cái thiện được sáng tạo và tỏa sáng ngay giữa nơi ngục tù nhơ bẩn, tối tăm.
- Chủ đề – tư tưởng: ngợi ca cái đẹp, cái tài, thiên lương con người; khẳng định cái đẹp và cái thiện có thể chiến thắng, lên ngôi ngay giữa môi trường của cái ác, cái xấu; thể hiện lòng yêu nước, trân trọng những giá trị văn hóa cổ truyền của dân tộc.

*Giới thiệu về nghệ thuật tác phẩm:*
- Xây dựng tình huống truyện độc đáo: cuộc gặp gỡ khác thường của hai con người khác thường.
- Nghệ thuật tạo dựng không khí cổ xưa và thủ pháp đối lập, tương phản (ánh sáng – bóng tối, cái đẹp – cái nhơ bẩn, thiên lương – tội ác) được đẩy đến cao trào ở cảnh cho chữ.
- Khắc họa nhân vật bằng bút pháp lí tưởng hóa, giàu chất tạo hình.
- Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, vừa cổ kính trang trọng vừa tinh tế, thể hiện vốn ngôn ngữ phong phú và tài hoa của Nguyễn Tuân.

3. Kết thúc
- Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật, sức hấp dẫn lâu bền của tác phẩm.
- Nêu suy nghĩ, bài học của bản thân (biết trân trọng cái đẹp, cái tài, giữ gìn thiên lương).
- Cảm ơn và mời người nghe trao đổi.

b) Luyện tập nói (một số lưu ý)
- Nắm vững đề cương, nói theo các ý đã chuẩn bị, không đọc nguyên văn bản viết.
- Mở đầu và kết thúc gây ấn tượng (có thể dẫn một câu văn tiêu biểu, ví dụ cảnh cho chữ).
- Sử dụng từ ngữ chuyển ý rõ ràng: "Trước hết, về nội dung…", "Về phương diện nghệ thuật…", "Tóm lại…".
- Điều chỉnh giọng điệu, tốc độ, nét mặt, ánh mắt, cử chỉ phù hợp; tương tác với người nghe.
- Bảo đảm thời gian quy định; luyện trước gương hoặc với bạn để tự tin, trôi chảy.
- Sau khi nói, lắng nghe nhận xét và rút kinh nghiệm cho lần sau.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.