Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 1 trang 8 SBT Ngữ văn 10

Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chuẩn bị đề cương bài nói theo đề bài của bài tập 2 ở phần Viết.

Gợi ý trả lời

Định hướng: Bài tập 2 ở phần Viết yêu cầu *viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện* mà em yêu thích. Bài nói ở đây chính là chuyển nội dung bài viết ấy thành bài giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm truyện để trình bày trước lớp. Vì vậy, đề cương bài nói cần bám sát bố cục ba phần của bài nghị luận, nhưng diễn đạt theo hướng nói (ngắn gọn, có điểm nhấn, dễ theo dõi). Dưới đây là đề cương mẫu cho truyện ngắn *Chữ người tử tù* (Nguyễn Tuân); em có thể thay bằng tác phẩm khác đã chọn ở bài Viết.

a) Mở đầu (phần Mở bài)

- Chào, giới thiệu bản thân và nêu vấn đề sẽ trình bày.
- Giới thiệu khái quát tác phẩm: tên truyện *Chữ người tử tù*, tác giả Nguyễn Tuân, rút từ tập *Vang bóng một thời*.
- Nêu ấn tượng chung và nhận định khái quát (luận điểm trung tâm) sẽ phân tích, đánh giá: tác phẩm hấp dẫn bởi tình huống truyện độc đáo, hình tượng nhân vật Huấn Cao đẹp, và bút pháp nghệ thuật tài hoa; qua đó nhà văn ngợi ca cái tài, cái đẹp và thiên lương con người.

b) Triển khai (phần Thân bài) — sắp xếp thành các ý/luận điểm, mỗi ý có lí lẽ và dẫn chứng:

- *Ý 1 – Tóm tắt ngắn và nêu chủ đề:* nói vắn tắt cốt truyện (cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao – người tử tù tài hoa và viên quản ngục trong nhà lao), xác định chủ đề: sự chiến thắng của cái đẹp, cái thiện, thiên lương trong hoàn cảnh ngục tù tăm tối.
- *Ý 2 – Phân tích, đánh giá nội dung:*
+ Tình huống truyện độc đáo, éo le: cuộc gặp của hai con người ở hai vị thế đối lập (tử tù – quản ngục) nhưng đều trân trọng cái đẹp.
+ Nhân vật Huấn Cao: vừa có tài viết chữ đẹp, vừa có khí phách hiên ngang, vừa có thiên lương trong sáng.
+ Nhân vật quản ngục: "một thanh âm trong trẻo chen vào giữa bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ", biết yêu quý và cúi mình trước cái đẹp.
+ Cảnh cho chữ – "cảnh tượng xưa nay chưa từng có": nêu ý nghĩa đánh giá (cái đẹp, cái thiện vẫn tỏa sáng và cảm hóa con người ngay giữa chốn ngục tù).
- *Ý 3 – Phân tích, đánh giá nghệ thuật:*
+ Nghệ thuật tạo tình huống truyện giàu kịch tính.
+ Thủ pháp đối lập, tương phản (ánh sáng – bóng tối, cái đẹp – cái nhơ bẩn).
+ Bút pháp lãng mạn, lí tưởng hóa; ngôn ngữ cổ kính, giàu tính tạo hình, nhịp điệu trang trọng.
- *Ý 4 – Đánh giá chung và nêu ý kiến cá nhân:* khẳng định giá trị tư tưởng và thẩm mĩ của tác phẩm, lí giải vì sao truyện hấp dẫn em, liên hệ bài học về trân trọng cái tài, cái đẹp, thiên lương.

c) Kết thúc (phần Kết bài)

- Khái quát lại đánh giá về sức hấp dẫn của tác phẩm (nội dung sâu sắc, nghệ thuật đặc sắc).
- Khẳng định sức sống lâu bền của truyện và cảm nghĩ của bản thân.
- Cảm ơn và mời thầy cô, các bạn trao đổi.

Lưu ý khi nói: chọn lọc dẫn chứng tiêu biểu, chuẩn bị từ ngữ chuyển ý (trước hết, bên cạnh đó, đặc biệt là…), kết hợp giọng điệu, cử chỉ và có thể dùng phương tiện hỗ trợ (tranh, trích đoạn) để tăng sức thuyết phục; dự kiến câu hỏi và phản hồi của người nghe.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.