Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 18.20 trang 59 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 18. Tính chất chung của kim loại   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một dung dịch A có chứa CuSO4CuSO_4 và FeSO4FeSO_4. Nhúng sợi dây nhôm vào dung dịch A và thấy các trường hợp sau:

a) Sau phản ứng thấy dung dịch có 3 muối tan.

b) Sau phản ứng thấy dung dịch có 2 muối tan.

c) Sau phản ứng thấy dung dịch có 1 muối tan.
Hãy giải thích mỗi trường hợp bằng PTHH của phản ứng.

Lời giải

Nhận xét chung

Trong dãy hoạt động hóa học: AlAl đứng trước FeFe, FeFe đứng trước CuCu. Vì vậy nhôm đẩy được cả sắt và đồng ra khỏi dung dịch muối. Do CuCu yếu hơn FeFe nên nhôm phản ứng với CuSO4CuSO_4 trước, hết CuSO4CuSO_4 mới phản ứng tiếp với FeSO4FeSO_4:

2Al+3CuSO4→Al2(SO4)3+3Cu(1)2Al + 3CuSO_4 \rightarrow Al_2(SO_4)_3 + 3Cu \quad (1)
2Al+3FeSO4→Al2(SO4)3+3Fe(2)2Al + 3FeSO_4 \rightarrow Al_2(SO_4)_3 + 3Fe \quad (2)

a) Dung dịch có 3 muối tan

Ba muối tan là Al2(SO4)3Al_2(SO_4)_3, CuSO4CuSO_4 dư và FeSO4FeSO_4 (chưa phản ứng). Điều này xảy ra khi nhôm thiếu: nhôm tan hết nhưng chỉ phản ứng được một phần với CuSO4CuSO_4, nên CuSO4CuSO_4 còn dư và FeSO4FeSO_4 chưa bị phản ứng.

2Al+3CuSO4→Al2(SO4)3+3Cu2Al + 3CuSO_4 \rightarrow Al_2(SO_4)_3 + 3Cu

(Al hết, CuSO4CuSO_4 còn dư ⟹ dung dịch có Al2(SO4)3Al_2(SO_4)_3, CuSO4CuSO_4 dư, FeSO4FeSO_4.)

b) Dung dịch có 2 muối tan

Hai muối tan là Al2(SO4)3Al_2(SO_4)_3 và FeSO4FeSO_4 dư. Khi đó nhôm đủ để phản ứng hết CuSO4CuSO_4 nhưng chỉ phản ứng được một phần (hoặc chưa phản ứng) với FeSO4FeSO_4, nên FeSO4FeSO_4 còn dư, còn CuSO4CuSO_4 đã hết:

2Al+3CuSO4→Al2(SO4)3+3Cu(he^ˊt CuSO4)2Al + 3CuSO_4 \rightarrow Al_2(SO_4)_3 + 3Cu \quad (hết\ CuSO_4)
2Al+3FeSO4→Al2(SO4)3+3Fe(FeSO4 coˋn dư)2Al + 3FeSO_4 \rightarrow Al_2(SO_4)_3 + 3Fe \quad (FeSO_4\ còn\ dư)

(Dung dịch có Al2(SO4)3Al_2(SO_4)_3 và FeSO4FeSO_4 dư.)

c) Dung dịch có 1 muối tan

Muối tan duy nhất là Al2(SO4)3Al_2(SO_4)_3. Khi đó nhôm đủ hoặc dư, phản ứng hết cả CuSO4CuSO_4 và FeSO4FeSO_4:

2Al+3CuSO4→Al2(SO4)3+3Cu2Al + 3CuSO_4 \rightarrow Al_2(SO_4)_3 + 3Cu
2Al+3FeSO4→Al2(SO4)3+3Fe2Al + 3FeSO_4 \rightarrow Al_2(SO_4)_3 + 3Fe

(Cả CuSO4CuSO_4 và FeSO4FeSO_4 đều hết ⟹ dung dịch chỉ còn Al2(SO4)3Al_2(SO_4)_3.)

Đáp số

Al thiếu, chỉ phản ứng một phần với CuSO₄ ⟹ 3 muối: Al₂(SO₄)₃, CuSO₄ dư, FeSO₄Al phản ứng hết CuSO₄, FeSO₄ còn dư ⟹ 2 muối: Al₂(SO₄)₃, FeSO₄ dưAl đủ hoặc dư, phản ứng hết cả hai muối ⟹ 1 muối: Al₂(SO₄)₃

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.