Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 9.3 trang 26 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 9. Thực hành đo tiêu cự của thấu kính hội tụ

Đề bài

Ghép nội dung ở cột bên trái với nội dung tương ứng ở cột bên phải để có một phương án đo tiêu cự f đầy đủ căn cứ trên kết quả tính ở câu 9.2.

1. Đo chiều cao h của vật
2. Bố trí thí nghiệm như Hình 9.1. Đặt vật và màn ảnh sát thấu kính.
3. Đo chiều cao h' của ảnh,
4. Tính tiêu cự của thấu kính theo công thức:
5. Thực hiện đo 5 lần

a) Xê dịch đồng thời vật và màn ảnh ra xa dần thấu kính những khoảng cách bằng nhau cho đến khi thu được một ảnh rõ nét cao bằng vật. Lúc này ta sẽ có d=d′=2fd = d' = 2f và d+d′=4fd + d' = 4f.

b) hình chữ F (hoặc L).

c) f=d+d′4f = \dfrac{d + d'}{4}.

d) đo khoảng cách từ vật đến màn ảnh.

e) và tính giá trị trung bình của tiêu cự f.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 26 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình chụp bộ dụng cụ thí nghiệm đo tiêu cự của thấu kính hội tụ, gồm các bộ phận được lắp thẳng hàng trên một thanh ray (giá đỡ) nằm ngang, đánh số từ (1) đến (6). Thứ tự các bộ phận trên thanh ray, kể từ phải sang trái: (1) là nguồn sáng - một hộp đèn hình khối nằm ở bên phải thanh ray; (2) là màn chắn sáng bằng nhựa cứng màu đen có khoét một lỗ mang hình chữ F (đóng vai trò vật sáng), đặt kế tiếp phía trước nguồn sáng; (3) là thấu kính hội tụ gắn trong khung tròn, đặt tiếp theo; (4) là màn ảnh bằng nhựa trắng mờ hình vuông, đặt ở đầu bên trái thanh ray để hứng ảnh. (5) là giá quang học (thanh ray có chia vạch dùng để trượt và đo khoảng cách giữa các bộ phận), nằm dưới chân các bộ phận trên. (6) là nguồn điện (bộ nguồn một chiều có núm điều chỉnh) đặt ở phía dưới bên phải, nối với nguồn sáng bằng dây dẫn. Các bộ phận (2), (3), (4) có thể trượt dọc theo giá quang học (5) để thay đổi khoảng cách giữa vật, thấu kính và màn ảnh.

Lời giải

Đây là bài ghép nối các bước thực hành đo tiêu cự thấu kính hội tụ. Nguyên lí: khi dịch chuyển để ảnh rõ nét cao bằng vật thì vật và ảnh đối xứng qua thấu kính, lúc đó d=d′=2fd = d' = 2f, suy ra khoảng cách vật – màn L=d+d′=4fL = d + d' = 4f, nên f=d+d′4=L4f = \dfrac{d + d'}{4} = \dfrac{L}{4}.

Ghép nối hợp lí để được một phương án đo đầy đủ:

1 – b) Đo chiều cao hh của vật *hình chữ F (hoặc L)*. (Vật sáng trong bộ thí nghiệm là màn chắn khoét lỗ hình chữ F.)

2 – a) Bố trí thí nghiệm như Hình 9.1, đặt vật và màn ảnh sát thấu kính, rồi *xê dịch đồng thời vật và màn ảnh ra xa dần thấu kính những khoảng cách bằng nhau cho đến khi thu được một ảnh rõ nét cao bằng vật. Lúc này ta có d=d′=2fd = d' = 2f và d+d′=4fd + d' = 4f.*

3 – d) Đo chiều cao h′h' của ảnh, *đo khoảng cách từ vật đến màn ảnh* (chính là d+d′d + d').

4 – c) Tính tiêu cự của thấu kính theo công thức: f=d+d′4f = \dfrac{d + d'}{4}.

5 – e) Thực hiện đo 5 lần *và tính giá trị trung bình của tiêu cự ff* để giảm sai số.

Đáp số

1 - b2 - a3 - d4 - c5 - e

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.