Giải Bài 7.20 trang 20 SBT Hoá học 10
Đề bài
Nguyên tố X có electron phân lớp ngoài cùng là , nguyên tố Y có electron phân lớp ngoài cùng là . Hợp chất khí với hydrogen của X chứa a% khối lượng X, oxide ứng với hoá trị cao nhất của Y chứa b% khối lượng Y. Tỉ số . Hợp chất A tạo bởi X và Y có nhiều ứng dụng chỉnh hình trong lĩnh vực y khoa, vật liệu này cũng là một sự thay thế cho PEEK (polyether ether ketone) và titan, được sử dụng cho các thiết bị tổng hợp tuỷ sống. Khối lượng mol của A là 140 g/mol.
a) Xác định X, Y.
b) Viết công thức hợp chất khí với hydrogen của X, oxide ứng với hoá trị cao nhất, hydroxide tương ứng của X, Y và nêu tính acid – base của chúng.
Lời giải
## a) Xác định X, Y
- X có electron phân lớp ngoài cùng là → cấu hình lớp ngoài cùng là → X có 4 electron hoá trị, thuộc nhóm IVA. Hợp chất khí với hydrogen của X là .
- Y có electron phân lớp ngoài cùng là → cấu hình lớp ngoài cùng là → Y có 5 electron hoá trị, thuộc nhóm VA. Oxide ứng với hoá trị cao nhất của Y là .
Phần trăm khối lượng của X trong và của Y trong :
Theo giả thiết :
Trong hợp chất A, X có hoá trị IV, Y có hoá trị III nên A có dạng . Với g/mol:
Từ (II) rút , thế vào (I) ta được:
Vậy → X là silicon (Si); → Y là nitrogen (N).
*Kiểm tra lại:* ✓; ; ; (phù hợp với 3,365, sai lệch nhỏ do làm tròn) ✓
Vậy hợp chất A là (silicon nitride) — vật liệu gốm có nhiều ứng dụng chỉnh hình trong y khoa, thay thế cho PEEK và titan trong các thiết bị tổng hợp tuỷ sống.
##
b) Công thức các hợp chất và tính acid – base
Với X là Si (nhóm IVA):
- Hợp chất khí với hydrogen: .
- Oxide ứng với hoá trị cao nhất: là acidic oxide (oxide acid).
- Hydroxide tương ứng: (hay , tức ) là acid yếu.
Với Y là N (nhóm VA):
- Hợp chất khí với hydrogen: .
- Oxide ứng với hoá trị cao nhất: là acidic oxide, tan trong nước tạo thành hydroxide tương ứng.
- Hydroxide tương ứng: là acid mạnh.
*Nhận xét:* là acid yếu còn là acid mạnh, phù hợp với xu hướng trong một chu kì: từ trái sang phải, tính acid của oxide và hydroxide cao nhất tăng dần.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.