Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 7.19 trang 20 SBT Hoá học 10

Bài 7. Xu hướng biến đổi thành phần và một số tính chất của hợp chất trong một chu kì

Đề bài

Hai nguyên tố X và Y ở hai nhóm A liên tiếp trong bảng tuần hoàn. Ở trạng thái đơn chất, X và Y không phản ứng với nhau. Tổng số proton trong hạt nhân X và Y bằng 23.

a) Xác định X, Y.

b) Viết công thức các hợp chất oxide ứng với hoá trị cao nhất, hydroxide tương ứng của X, Y và nêu tính acid – base của chúng.

Lời giải

## a) Xác định X, Y

Gọi số hiệu nguyên tử (số proton) của hai nguyên tố là ZXZ_X và ZYZ_Y.

Theo đề: ZX+ZY=23Z_X + Z_Y = 23. Vì tổng là số lẻ nên một nguyên tố có ZZ chẵn, một nguyên tố có ZZ lẻ.

Hai nguyên tố ở hai nhóm A liên tiếp và tổng proton nhỏ (23) ⇒ chúng thuộc chu kì 2 và chu kì 3. Các cặp nguyên tố ở hai nhóm A kề nhau và có tổng proton bằng 23:

- Z=7Z = 7: N (nhóm VA) và Z=16Z = 16: S (nhóm VIA): 7+16=237 + 16 = 23 ✓
- Z=8Z = 8: O (nhóm VIA) và Z=15Z = 15: P (nhóm VA): 8+15=238 + 15 = 23 ✓

Dùng dữ kiện *"ở trạng thái đơn chất không phản ứng với nhau"* để chọn:

- Cặp O và P: photpho cháy mạnh trong oxygen tạo P2O5P_2O_5 ⇒ đơn chất có phản ứng với nhau ⇒ loại.
- Cặp N và S: ở điều kiện thường N2N_2 rất bền (liên kết ba) nên N2N_2 và S không phản ứng trực tiếp với nhau ⇒ thỏa mãn.

Vậy X là nitrogen (N, Z=7Z = 7) và Y là sulfur – lưu huỳnh (S, Z=16Z = 16).

*Kiểm tra:* N có cấu hình [He]2s22p3[He]2s^2 2p^3 → chu kì 2, nhóm VA; S có cấu hình [Ne]3s23p4[Ne]3s^2 3p^4 → chu kì 3, nhóm VIA ⇒ đúng là hai nhóm A liên tiếp, và 7+16=237 + 16 = 23 ✓.

##

b) Oxide cao nhất, hydroxide tương ứng và tính acid – base

Nguyên tố N (nhóm VA), hóa trị cao nhất với oxygen là V (+5):
- Oxide ứng với hóa trị cao nhất: N2O5N_2O_5 — là oxide acid.
- Hydroxide tương ứng: HNO3HNO_3 — là acid mạnh.

Nguyên tố S (nhóm VIA), hóa trị cao nhất với oxygen là VI (+6):
- Oxide ứng với hóa trị cao nhất: SO3SO_3 — là oxide acid.
- Hydroxide tương ứng: H2SO4H_2SO_4 — là acid mạnh.

Nhận xét: Cả N và S đều là phi kim nên oxide cao nhất của chúng đều là oxide acid và hydroxide tương ứng đều có tính acid (acid mạnh).

Đáp số

X là N (Z = 7), Y là S (Z = 16)N: oxide cao nhất N₂O₅ (oxide acid), hydroxide HNO₃ (acid mạnh). S: oxide cao nhất SO₃ (oxide acid), hydroxide H₂SO₄ (acid mạnh)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.