Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 5.16 trang 14 SBT Hoá học 10

Bài 5. Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

Đề bài

Hợp chất ion XY được sử dụng để bảo quản mẫu tế bào trong việc nghiên cứu dược phẩm và hoá sinh vì ion Y−^- ngăn cản sự thuỷ phân glycogen. Trong phân tử XY, số electron của cation bằng số electron của anion và tổng số electron trong XY là 20. Biết trong mọi hợp chất, Y chỉ có một mức oxi hoá duy nhất. Hãy xác định vị trí của X, Y trong bảng tuần hoàn.

Lời giải

Phân tích đề:

Hợp chất ion XYXY gồm cation X+X^+ và anion Y−Y^- (vì công thức là XYXY nên điện tích hai ion bằng nhau về độ lớn, XX nhường 1 electron, YY nhận 1 electron).

a) Lập hệ và tìm số electron mỗi ion

Gọi số electron của cation X+X^+ là eX+e_X^+ và của anion Y−Y^- là eY−e_Y^-.

- Số electron của cation bằng số electron của anion: eX+=eY−e_X^+ = e_Y^-
- Tổng số electron trong XYXY là 20: eX++eY−=20e_X^+ + e_Y^- = 20

Suy ra: eX+=eY−=10e_X^+ = e_Y^- = 10.

b) Xác định X và Y

- Cation X+X^+ có 10 electron ⇒\Rightarrow nguyên tử XX có 10+1=1110 + 1 = 11 electron ⇒ZX=11\Rightarrow Z_X = 11. Vậy XX là natri (Na).
- Anion Y−Y^- có 10 electron ⇒\Rightarrow nguyên tử YY có 10−1=910 - 1 = 9 electron ⇒ZY=9\Rightarrow Z_Y = 9. Vậy YY là fluorine (F).

Vậy XYXY là NaFNaF (natri fluoride). Điều này phù hợp với dữ kiện: ion F−F^- ngăn cản sự thuỷ phân glycogen (NaF được dùng bảo quản mẫu sinh học), và F trong mọi hợp chất chỉ có một mức oxi hoá duy nhất là −1-1.

c) Viết cấu hình electron và xác định vị trí

*Nguyên tố X (Na, Z = 11):*

Cấu hình electron: 1s2 2s2 2p6 3s11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^1

- Có 3 lớp electron ⇒\Rightarrow chu kì 3.
- Nguyên tố s, có 1 electron hoá trị ở lớp ngoài cùng ⇒\Rightarrow nhóm IA.
- Số hiệu nguyên tử 11 ⇒\Rightarrow ô số 11.

*Nguyên tố Y (F, Z = 9):*

Cấu hình electron: 1s2 2s2 2p51s^2\,2s^2\,2p^5

- Có 2 lớp electron ⇒\Rightarrow chu kì 2.
- Nguyên tố p, có 7 electron hoá trị ở lớp ngoài cùng ⇒\Rightarrow nhóm VIIA.
- Số hiệu nguyên tử 9 ⇒\Rightarrow ô số 9.

Kiểm tra lại: Na+Na^+ (10e) và F−F^- (10e) đều có số electron bằng nhau và bằng 10; tổng 10+10=2010 + 10 = 20 electron, đúng với đề. Cả hai ion đều có cấu hình bền của khí hiếm Ne.

Đáp số

Mỗi ion có 10 electronX là Na (Z = 11), Y là F (Z = 9); hợp chất là NaFX (Na): ô 11, chu kì 3, nhóm IA. Y (F): ô 9, chu kì 2, nhóm VIIA

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.