Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 5.15 trang 14 SBT Hoá học 10

Bài 5. Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

Đề bài

Nguyên tử nguyên tố X có tổng số proton, neutron, electron là 18. Hãy xác định vị trí của X trong bảng tuần hoàn và giải thích.

Lời giải

Phân tích đề. Gọi ZZ là số proton (= số electron) và NN là số neutron của nguyên tử X. Theo đề, tổng số proton, neutron, electron bằng 18:

p+n+e=Z+N+Z=2Z+N=18⇒N=18−2Z.p + n + e = Z + N + Z = 2Z + N = 18 \Rightarrow N = 18 - 2Z.

a) Tìm Z. Với các nguyên tố bền (Z ≤ 82), số neutron và số proton luôn thoả mãn:

1≤NZ≤1,5.1 \le \dfrac{N}{Z} \le 1,5.

Thay N=18−2ZN = 18 - 2Z:

- Từ NZ≥1\dfrac{N}{Z} \ge 1:   18−2Z≥Z⇒3Z≤18⇒Z≤6.\;18 - 2Z \ge Z \Rightarrow 3Z \le 18 \Rightarrow Z \le 6.
- Từ NZ≤1,5\dfrac{N}{Z} \le 1,5:   18−2Z≤1,5Z⇒18≤3,5Z⇒Z≥5,14.\;18 - 2Z \le 1,5Z \Rightarrow 18 \le 3,5Z \Rightarrow Z \ge 5,14.

Suy ra 5,14≤Z≤65,14 \le Z \le 6, mà ZZ nguyên nên Z=6Z = 6. Khi đó N=18−2⋅6=6N = 18 - 2\cdot 6 = 6 (thoả N/Z=1N/Z = 1).

Vậy X có Z=6Z = 6, tức X là nguyên tố carbon (C).

b) Xác định vị trí trong bảng tuần hoàn. Cấu hình electron của X (Z=6Z = 6):

1s2 2s2 2p2.1s^2\,2s^2\,2p^2.

- Ô số 6 (số thứ tự ô = số proton = số đơn vị điện tích hạt nhân = 6).
- Chu kì 2: nguyên tử có 2 lớp electron (lớp ngoài cùng là lớp thứ 2).
- Nhóm IVA: có 4 electron hoá trị (2s2 2p22s^2\,2p^2), electron cuối cùng điền vào phân lớp pp nên X là nguyên tố pp ⇒ thuộc nhóm A; số electron hoá trị bằng 4 ⇒ nhóm IVA.

Kết luận: X là carbon, ở ô số 6, chu kì 2, nhóm IVA của bảng tuần hoàn.

Kiểm tra lại: 2Z+N=2⋅6+6=182Z + N = 2\cdot 6 + 6 = 18 ✓; N/Z=1N/Z = 1 nằm trong [1; 1,5][1;\,1,5] ✓.

Đáp số

X là carbon (C), Z = 6Ô số 6, chu kì 2, nhóm IVA

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.