Sách bài tập Địa lí 10

Giải Bài 12 trang 51 SBT Địa lí 10

Bài 19. Quy mô dân số, gia tăng dân số và cơ cấu dân số thế giới   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tại sao người ta lại di cư từ địa phương này đến địa phương khác, thậm chí từ nước này đến nước khác? Di cư có tác động đến kinh tế, xã hội, môi trường như thế nào?

Gợi ý trả lời

a) Tại sao người ta lại di cư từ địa phương này đến địa phương khác, thậm chí từ nước này đến nước khác?

Di cư là sự di chuyển dân cư trong không gian từ nơi này đến nơi khác. Con người di cư do chịu tác động đồng thời của nhóm lực "đẩy" ở nơi đi và nhóm lực "hút" ở nơi đến.

- Nguyên nhân kinh tế (chủ yếu): người dân rời nơi ở cũ để tìm việc làm, có thu nhập cao hơn, điều kiện sống tốt hơn; di chuyển từ nông thôn ra thành thị, từ nơi kém phát triển đến nơi phát triển, từ nước nghèo đến nước giàu để tìm cơ hội kinh tế.
- Nguyên nhân tự nhiên – môi trường: nơi ở cũ thiếu tài nguyên, đất đai bạc màu, thiếu nước, hoặc thường xuyên xảy ra thiên tai (bão, lũ lụt, hạn hán, động đất), biến đổi khí hậu khiến người dân phải chuyển đến nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi, an toàn hơn.
- Nguyên nhân xã hội – chính trị: chiến tranh, xung đột sắc tộc, tôn giáo, bất ổn chính trị buộc người dân phải lánh nạn; ngoài ra còn do nhu cầu học tập, đoàn tụ gia đình, kết hôn, hoặc đến nơi có phúc lợi xã hội (y tế, giáo dục) tốt hơn.

→ Như vậy, người ta di cư vì ở nơi đi có những yếu tố "đẩy" (khó khăn về kinh tế, thiếu việc làm, thiên tai, chiến tranh…) và ở nơi đến có những yếu tố "hút" (nhiều việc làm, thu nhập cao, môi trường sống tốt, hòa bình, ổn định…).

b) Di cư có tác động đến kinh tế, xã hội, môi trường như thế nào?

Di cư vừa có tác động tích cực, vừa có tác động tiêu cực đối với cả nơi đi và nơi đến.

Về kinh tế:
- *Tích cực:* bổ sung nguồn lao động cho nơi đến (nhất là đô thị, khu công nghiệp), thúc đẩy sản xuất, phát triển kinh tế; người di cư gửi tiền về giúp cải thiện đời sống và góp phần phát triển kinh tế nơi đi.
- *Tiêu cực:* nơi đi bị thiếu hụt lao động, nhất là lao động trẻ, khỏe và có trình độ (hiện tượng "chảy máu chất xám"); nơi đến chịu sức ép về việc làm, nhà ở, cơ sở hạ tầng.

Về xã hội:
- *Tích cực:* giúp phân bố lại dân cư và lao động hợp lí hơn, thúc đẩy giao lưu văn hóa, nâng cao trình độ dân trí.
- *Tiêu cực:* nơi đến dễ quá tải dân số, nảy sinh các vấn đề xã hội như thất nghiệp, tệ nạn xã hội, khó khăn về an ninh trật tự, quá tải trường học, bệnh viện; nơi đi có thể mất cân bằng cơ cấu dân số (thừa người già, trẻ em, phụ nữ).

Về môi trường:
- *Tích cực:* nếu di cư hợp lí, giúp giảm sức ép lên tài nguyên và môi trường ở nơi đất chật người đông.
- *Tiêu cực:* nơi đến (đô thị) tập trung quá đông dân gây ô nhiễm môi trường (nước, không khí, rác thải), cạn kiệt tài nguyên, phá vỡ cảnh quan; nơi đi có thể bỏ hoang đất đai, lãng phí tài nguyên.

→ Vì vậy, cần có chính sách quản lí và điều tiết di cư hợp lí để phát huy mặt tích cực và hạn chế tác động tiêu cực.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.