Sách bài tập Địa lí 10

Giải Bài 10 trang 50 SBT Địa lí 10

Bài 19. Quy mô dân số, gia tăng dân số và cơ cấu dân số thế giới   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cho bảng số liệu:

SỐ DÂN THẾ GIỚI GIAI ĐOẠN 1950 – 2050
(Đơn vị: nghìn người)

| Nhóm tuổi \ Năm | 1950 | 2000 | 2050 |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 – 14 | 869 068 | 1 851 318 | 2 055 659 |
| 15 – 64 | 1 538 654 | 3 870 416 | 6 130 523 |
| 65 trở lên | 128 709 | 421 759 | 1 548 852 |
| Tổng cộng | 2 536 431 | 6 143 493 | 9 735 034 |
- Hãy tính tỉ lệ dân số thế giới theo từng độ tuổi năm 1950, năm 2000 và năm 2050.
- Vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của thế giới năm 1950, năm 2000 và năm 2050.
- Nhận xét về sự biến đổi cơ cấu dân số thế giới theo tuổi giai đoạn 1950 - 2050.

Gợi ý trả lời

a) Tính tỉ lệ (cơ cấu) dân số thế giới theo nhóm tuổi (%)

Áp dụng công thức tính cơ cấu: Tỉ lệ nhóm tuổi=Số dân nhóm tuổiTổng số dân×100 (%)\text{Tỉ lệ nhóm tuổi} = \frac{\text{Số dân nhóm tuổi}}{\text{Tổng số dân}} \times 100\ (\%)

Ví dụ năm 1950, nhóm 0 – 14 tuổi:
869 0682 536 431×100≈34,3%\frac{869\,068}{2\,536\,431} \times 100 \approx 34{,}3\%

Tính tương tự cho các nhóm và các năm, ta được bảng:

CƠ CẤU DÂN SỐ THẾ GIỚI THEO NHÓM TUỔI GIAI ĐOẠN 1950 – 2050 (Đơn vị: %)

| Nhóm tuổi \ Năm | 1950 | 2000 | 2050 |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 – 14 | 34,3 | 30,1 | 21,1 |
| 15 – 64 | 60,7 | 63,0 | 63,0 |
| 65 trở lên | 5,0 | 6,9 | 15,9 |
| Tổng cộng | 100,0 | 100,0 | 100,0 |

b) Vẽ biểu đồ

- Dạng biểu đồ thích hợp: biểu đồ tròn (thể hiện cơ cấu). Vẽ 3 hình tròn cho 3 năm 1950, 2000, 2050.
- Dùng số liệu đã tính ở bảng câu a) để chia các nan quạt theo tỉ lệ (%). Có thể đổi ra độ: 1%↔3,6∘1\% \leftrightarrow 3{,}6^\circ (ví dụ năm 1950 nhóm 0–14: 34,3%×3,6∘≈123,5∘34{,}3\% \times 3{,}6^\circ \approx 123{,}5^\circ).
- Yêu cầu: ghi tên biểu đồ, năm dưới mỗi hình tròn, số liệu (%) trên các nan quạt, có chú giải (bảng chú thích 3 nhóm tuổi).

*(Biểu đồ minh họa – mỗi hình tròn một năm, chia 3 phần theo %):*

```
1950 2000 2050
( 0–14 34,3% )( 0–14 30,1% )( 0–14 21,1% )
(15–64 60,7% )(15–64 63,0% )(15–64 63,0% )
(65+ 5,0% )(65+ 6,9% )(65+ 15,9% )
```

c) Nhận xét

Trong giai đoạn 1950 – 2050, cơ cấu dân số thế giới theo nhóm tuổi có sự biến đổi rõ rệt:

- Tỉ trọng nhóm 0 – 14 tuổi giảm nhanh và liên tục: từ 34,3% (1950) xuống 30,1% (2000) và còn 21,1% (2050), giảm 13,2%.
- Tỉ trọng nhóm 15 – 64 tuổi tăng nhẹ và luôn chiếm tỉ trọng lớn nhất: từ 60,7% (1950) lên 63,0% (2000) và ổn định 63,0% (2050).
- Tỉ trọng nhóm 65 tuổi trở lên tăng nhanh và liên tục: từ 5,0% (1950) lên 6,9% (2000) và tới 15,9% (2050), tăng 10,9%.

→ Cơ cấu dân số thế giới đang chuyển dần từ cơ cấu dân số trẻ sang cơ cấu dân số già, thể hiện xu hướng già hóa dân số (nhóm dưới tuổi lao động giảm, nhóm trên tuổi lao động tăng mạnh).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.