Giải Bài 4 trang 33 SBT Địa lí 10
Đề bài
Tại sao các hồ ở vùng đồng bằng như đồng bằng sông Hồng thường có dạng hình móng ngựa hay hình bán nguyệt?
Gợi ý trả lời
Các hồ hình móng ngựa (bán nguyệt) ở vùng đồng bằng như đồng bằng sông Hồng chính là hồ móng ngựa (hồ ách) — vết tích của khúc uốn sông cũ bị tách khỏi dòng chảy. Nguyên nhân hình thành:
a) Dòng chảy ở đồng bằng uốn khúc: Khi sông chảy qua đồng bằng có địa hình thấp, bằng phẳng, độ dốc nhỏ nên tốc độ dòng chảy chậm. Dòng sông không chảy thẳng mà uốn lượn quanh co, tạo thành nhiều khúc uốn (meanders).
b) Xói lở bờ lõm, bồi tụ bờ lồi: Ở mỗi khúc uốn, bờ lõm (phía ngoài khúc cong) bị dòng nước chảy xiết xói mòn mạnh, còn bờ lồi (phía trong) được bồi tụ phù sa. Quá trình này lặp lại khiến khúc uốn ngày càng cong hơn và phần cổ khúc uốn (dải đất nối hai đầu) ngày càng hẹp.
c) Lũ cắt dòng, tạo hồ: Đến mùa lũ lớn, dòng nước cắt thẳng qua phần cổ hẹp, tạo dòng chảy mới ngắn hơn. Khúc uốn cũ bị tách rời khỏi dòng sông, hai đầu bị phù sa bồi lấp, phần nước đọng lại tạo thành hồ.
d) Kết quả về hình dạng: Vì hồ là phần còn lại của một khúc sông uốn cong nên nó mang hình móng ngựa (bán nguyệt) đúng theo dạng khúc uốn sông bị bỏ lại. Đây là loại hồ rất phổ biến ở các đồng bằng châu thổ như đồng bằng sông Hồng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.