Giải Câu hỏi trang 40 Chuyên đề Vật lí 11
Đề bài
Chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm tín hiệu khi truyền tín hiệu trong môi trường không dây.
Lời giải
Nguyên nhân làm suy giảm tín hiệu khi truyền trong môi trường không dây
Khi truyền thông tin bằng sóng vô tuyến trong môi trường không dây, năng lượng (và do đó cường độ, biên độ) của sóng mang mang tín hiệu bị giảm dần theo quãng đường lan truyền. Một số nguyên nhân chính:
a) Sự lan truyền theo mọi phương làm năng lượng bị phân tán. Từ ăng-ten phát, sóng vô tuyến lan ra không gian theo mọi hướng. Năng lượng của sóng phân bố trên mặt sóng ngày càng rộng, nên công suất mà một ăng-ten thu nhận được giảm nhanh theo khoảng cách (cường độ sóng tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách, ). Càng xa nguồn phát, tín hiệu thu được càng yếu.
b) Sự hấp thụ năng lượng của môi trường. Không khí và nhất là các phần tử hơi nước, giọt nước trong mưa, sương mù, mây, khói bụi… hấp thụ một phần năng lượng sóng điện từ (chuyển thành nhiệt), làm biên độ sóng giảm dần khi đi qua môi trường.
c) Sự phản xạ, khúc xạ, tán xạ và nhiễu xạ khi gặp vật cản. Khi gặp mặt đất, mặt nước, các tòa nhà, núi đồi, cây cối…, sóng bị phản xạ, khúc xạ, tán xạ hoặc nhiễu xạ, khiến năng lượng truyền thẳng đến nơi thu bị giảm, đồng thời có thể tạo ra các tia truyền theo nhiều đường khác nhau.
d) Nhiễu do các nguồn sóng khác và tạp âm. Sóng vô tuyến từ các đài phát khác, thiết bị điện, sấm sét… gây nhiễu, chồng chập lên tín hiệu cần thu, làm giảm chất lượng (tỉ số tín hiệu trên nhiễu) và khiến tín hiệu có ích bị "lấn át", suy giảm.
e) Giao thoa nhiều đường truyền (fading). Do phản xạ nhiều lần, sóng đến ăng-ten thu theo nhiều đường với pha khác nhau; chúng giao thoa triệt tiêu một phần, làm cường độ tín hiệu tổng hợp giảm.
Tóm lại, tín hiệu suy giảm chủ yếu vì năng lượng sóng bị phân tán theo khoảng cách, bị môi trường hấp thụ, bị phản xạ – tán xạ – nhiễu xạ bởi vật cản, và bị nhiễu bởi các nguồn sóng khác.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.