Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 2.13 trang 44 Chuyên đề Toán 12

Bài tập cuối chuyên đề 2   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một công ty bán hàng toàn quốc đang lên kế hoạch tổ chức cuộc họp bán hàng tại Đà Nẵng. Giá vé máy bay khứ hồi thấp nhất từ Hà Nội đến Đà Nẵng là 2 triệu đồng và giá vé khứ hồi thấp nhất từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Đà Nẵng là 2,4 triệu đồng. Có 28 đại diện bán hàng ở Hà Nội và 22 đại diện bán hàng ở Thành phố Hồ Chí Minh có thể đến Đà Nẵng dự cuộc họp này. Tổng cộng ít nhất 40 đại diện bán hàng từ Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh phải tham dự cuộc họp này với ít nhất 12 người từ Hà Nội và 16 người từ Thành phố Hồ Chí Minh. Cần cử bao nhiêu đại diện bán hàng ở Hà Nội và bao nhiêu đại diện bán hàng ở Thành phố Hồ Chí Minh đến dự cuộc họp bán hàng ở Đà Nẵng để tổng chi phí vé máy bay là nhỏ nhất?

Lời giải

Lập mô hình bài toán.

Gọi xx là số đại diện bán hàng được cử từ Hà Nội và yy là số đại diện bán hàng được cử từ Thành phố Hồ Chí Minh (x, y∈N)(x,\,y \in \mathbb{N}).

Giá vé khứ hồi từ Hà Nội là 22 triệu đồng/người, từ Thành phố Hồ Chí Minh là 2,42{,}4 triệu đồng/người. Do đó tổng chi phí vé máy bay (đơn vị: triệu đồng) là:
F(x;y)=2x+2,4y.F(x;y) = 2x + 2{,}4y.

Ta cần tìm x, yx,\,y để FF đạt giá trị nhỏ nhất.

Các điều kiện ràng buộc.

- Có 2828 đại diện ở Hà Nội và 2222 đại diện ở Thành phố Hồ Chí Minh nên: 0≤x≤280 \le x \le 28 và 0≤y≤22.0 \le y \le 22.
- Tổng số người tham dự ít nhất là 4040: x+y≥40.x + y \ge 40.
- Ít nhất 1212 người từ Hà Nội: x≥12.x \ge 12.
- Ít nhất 1616 người từ Thành phố Hồ Chí Minh: y≥16.y \ge 16.

Vậy (x;y)(x;y) là nghiệm của hệ bất phương trình:
{x+y≥4012≤x≤2816≤y≤22\begin{cases} x + y \ge 40 \\ 12 \le x \le 28 \\ 16 \le y \le 22 \end{cases}

Miền nghiệm của hệ là một miền đa giác (miền DD). Bài toán trở thành: tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức F(x;y)=2x+2,4yF(x;y) = 2x + 2{,}4y trên miền DD.

Xác định các đỉnh của miền DD.

Giao các đường thẳng ràng buộc, ta tìm được các đỉnh của miền đa giác nghiệm:
A(24;16),B(28;16),C(28;22),E(18;22).A(24;16),\quad B(28;16),\quad C(28;22),\quad E(18;22).

(Tại đỉnh AA: giao của y=16y = 16 với x+y=40x + y = 40; tại EE: giao của y=22y = 22 với x+y=40x + y = 40.)

Tính giá trị của FF tại các đỉnh.

- F(A)=F(24;16)=2⋅24+2,4⋅16=48+38,4=86,4.F(A) = F(24;16) = 2\cdot 24 + 2{,}4\cdot 16 = 48 + 38{,}4 = 86{,}4.
- F(B)=F(28;16)=2⋅28+2,4⋅16=56+38,4=94,4.F(B) = F(28;16) = 2\cdot 28 + 2{,}4\cdot 16 = 56 + 38{,}4 = 94{,}4.
- F(C)=F(28;22)=2⋅28+2,4⋅22=56+52,8=108,8.F(C) = F(28;22) = 2\cdot 28 + 2{,}4\cdot 22 = 56 + 52{,}8 = 108{,}8.
- F(E)=F(18;22)=2⋅18+2,4⋅22=36+52,8=88,8.F(E) = F(18;22) = 2\cdot 18 + 2{,}4\cdot 22 = 36 + 52{,}8 = 88{,}8.

Vì F(x;y)F(x;y) là biểu thức bậc nhất nên giá trị nhỏ nhất của FF trên miền DD đạt được tại một trong các đỉnh. So sánh bốn giá trị trên, ta được:
min⁡DF=86,4 (triệu đồng),đạt tại A(24;16).\min_{D} F = 86{,}4 \text{ (triệu đồng)},\quad \text{đạt tại } A(24;16).

Kiểm tra lại. Với x=24, y=16x = 24,\ y = 16: x+y=40≥40x + y = 40 \ge 40 ✓; 12≤24≤2812 \le 24 \le 28 ✓; 16≤16≤2216 \le 16 \le 22 ✓. Các ràng buộc đều thỏa mãn. Ngoài ra, do vé Hà Nội rẻ hơn nên hợp lí khi cử tối đa người từ Hà Nội và tối thiểu người từ Thành phố Hồ Chí Minh; tổng số người cũng đúng bằng mức tối thiểu 4040 nên chi phí nhỏ nhất.

Kết luận. Cần cử 2424 đại diện bán hàng ở Hà Nội và 1616 đại diện bán hàng ở Thành phố Hồ Chí Minh đến dự cuộc họp thì tổng chi phí vé máy bay là nhỏ nhất, bằng 86,486{,}4 triệu đồng.

Đáp số

Cử 24 người từ Hà Nội và 16 người từ TP. Hồ Chí Minh; chi phí nhỏ nhất là 86,4 triệu đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.