Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 2.12 trang 44 Chuyên đề Toán 12

Bài tập cuối chuyên đề 2   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một nhà máy sản xuất hai loại sản phẩm, mỗi sản phẩm yêu cầu sử dụng ba máy. Máy đầu tiên có thể được sử dụng nhiều nhất là 70 giờ, máy thứ hai nhiều nhất là 40 giờ và máy thứ ba nhiều nhất là 90 giờ. Sản phẩm thứ nhất cần 2 giờ trên máy I, 1 giờ trên máy II và 1 giờ trên máy III; sản phẩm thứ hai cần 1 giờ cho mỗi máy I, II và 3 giờ trên máy III. Nếu lợi nhuận là 400 nghìn đồng/đơn vị cho sản phẩm thứ nhất và 600 nghìn đồng/đơn vị cho sản phẩm thứ hai, thì cần sản xuất bao nhiêu đơn vị mỗi sản phẩm để lợi nhuận thu được là lớn nhất?

Lời giải

Bước 1. Gọi ẩn và lập mô hình.

Gọi xx là số đơn vị sản phẩm thứ nhất, yy là số đơn vị sản phẩm thứ hai cần sản xuất (x≥0, y≥0)(x\ge 0,\ y\ge 0).

Thời gian dùng mỗi máy:

- Máy I: mỗi sản phẩm loại 1 cần 22 giờ, loại 2 cần 11 giờ, tối đa 7070 giờ: 2x+y≤702x+y\le 70.
- Máy II: mỗi loại cần 11 giờ, tối đa 4040 giờ: x+y≤40x+y\le 40.
- Máy III: loại 1 cần 11 giờ, loại 2 cần 33 giờ, tối đa 9090 giờ: x+3y≤90x+3y\le 90.

Ta được hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn:
{2x+y≤70x+y≤40x+3y≤90x≥0, y≥0\begin{cases} 2x+y\le 70\\ x+y\le 40\\ x+3y\le 90\\ x\ge 0,\ y\ge 0 \end{cases}

Lợi nhuận (nghìn đồng) cần làm lớn nhất:
F(x;y)=400x+600y.F(x;y)=400x+600y.

Bước 2. Xác định miền nghiệm (miền đa giác).

Miền nghiệm của hệ là một đa giác lồi. Tìm các đỉnh bằng cách giao các đường biên:

- Giao x=0x=0 với x+3y=90x+3y=90: đỉnh O1(0;30)O_1(0;30) (kiểm tra 2⋅0+30=30≤702\cdot0+30=30\le70, 0+30=30≤400+30=30\le40 — thỏa).
- Giao x+y=40x+y=40 với x+3y=90x+3y=90: trừ hai vế được 2y=50⇒y=25, x=152y=50\Rightarrow y=25,\ x=15, đỉnh A(15;25)A(15;25) (kiểm tra 2⋅15+25=55≤702\cdot15+25=55\le70 — thỏa).
- Giao 2x+y=702x+y=70 với x+y=40x+y=40: trừ được x=30, y=10x=30,\ y=10, đỉnh B(30;10)B(30;10) (kiểm tra 30+3⋅10=60≤9030+3\cdot10=60\le90 — thỏa).
- Giao 2x+y=702x+y=70 với y=0y=0: đỉnh C(35;0)C(35;0) (kiểm tra 35≤4035\le40, 35≤9035\le90 — thỏa).
- Gốc O(0;0)O(0;0).

Vậy các đỉnh của miền là: O(0;0), C(35;0), B(30;10), A(15;25), O1(0;30)O(0;0),\ C(35;0),\ B(30;10),\ A(15;25),\ O_1(0;30).

Bước 3. Tính giá trị FF tại các đỉnh.

FF đạt giá trị lớn nhất tại một trong các đỉnh của miền đa giác:

| Đỉnh | F=400x+600yF=400x+600y (nghìn đồng) |
|---|---|
| O(0;0)O(0;0) | 00 |
| C(35;0)C(35;0) | 400⋅35=14 000400\cdot35=14\,000 |
| B(30;10)B(30;10) | 400⋅30+600⋅10=18 000400\cdot30+600\cdot10=18\,000 |
| A(15;25)A(15;25) | 400⋅15+600⋅25=6 000+15 000=21 000400\cdot15+600\cdot25=6\,000+15\,000=21\,000 |
| O1(0;30)O_1(0;30) | 600⋅30=18 000600\cdot30=18\,000 |

Bước 4. Kết luận.

Giá trị lớn nhất là F=21 000F=21\,000 (nghìn đồng) đạt tại A(15;25)A(15;25).

Vậy nhà máy nên sản xuất 1515 đơn vị sản phẩm thứ nhất và 2525 đơn vị sản phẩm thứ hai để lợi nhuận lớn nhất, bằng 21 00021\,000 nghìn đồng =21 000 000=21\,000\,000 đồng =21=21 triệu đồng.

Kiểm tra lại tại A(15;25)A(15;25): Máy I dùng 2⋅15+25=55≤702\cdot15+25=55\le70; Máy II dùng 15+25=40≤4015+25=40\le40 (dùng hết); Máy III dùng 15+3⋅25=90≤9015+3\cdot25=90\le90 (dùng hết). Tất cả ràng buộc đều thỏa mãn.

Đáp số

Sản xuất 15 đơn vị sản phẩm thứ nhất và 25 đơn vị sản phẩm thứ hai; lợi nhuận lớn nhất 21 000 nghìn đồng (21 triệu đồng)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.