Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 2.8 trang 43 Chuyên đề Toán 12

Bài tập cuối chương II   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một xe khách tuyến có sức chứa tối đa là 60 hành khách. Nếu chuyến xe chở xx hành khách thì giá cho mỗi hành khách là 50 000(3−x40)250\,000\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)^2 (đồng). Xe có doanh thu cao nhất khi chở bao nhiêu hành khách, và doanh thu đó bằng bao nhiêu?

Lời giải

Thiết lập hàm doanh thu.

Gọi xx là số hành khách trên chuyến xe, với điều kiện 0≤x≤600 \le x \le 60 (và xx nguyên).

Giá vé mỗi hành khách là 50 000(3−x40)250\,000\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)^2 (đồng), nên doanh thu của chuyến xe là:
R(x)=x⋅50 000(3−x40)2=50 000 x(3−x40)2,x∈[0;60].R(x) = x \cdot 50\,000\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)^2 = 50\,000\, x\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)^2, \quad x \in [0; 60].

Tìm giá trị lớn nhất bằng đạo hàm.

Đạo hàm (dùng quy tắc tích và đạo hàm hàm hợp):
R′(x)=50 000[(3−x40)2+x⋅2(3−x40)(−140)].R'(x) = 50\,000\left[\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)^2 + x\cdot 2\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)\left(-\dfrac{1}{40}\right)\right].

Đặt nhân tử chung (3−x40)\left(3 - \dfrac{x}{40}\right):
R′(x)=50 000(3−x40)[(3−x40)−x20]=50 000(3−x40)(3−3x40).R'(x) = 50\,000\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)\left[\left(3 - \dfrac{x}{40}\right) - \dfrac{x}{20}\right] = 50\,000\left(3 - \dfrac{x}{40}\right)\left(3 - \dfrac{3x}{40}\right).

Giải R′(x)=0R'(x) = 0:
3−x40=0⇒x=120 (loại vì >60),3−3x40=0⇒x=40 (nhận).3 - \dfrac{x}{40} = 0 \Rightarrow x = 120 \ (\text{loại vì } > 60), \qquad 3 - \dfrac{3x}{40} = 0 \Rightarrow x = 40 \ (\text{nhận}).

Lập bảng biến thiên / xét dấu trên [0;60][0;60].

Với x∈[0;60)x \in [0;60) thì 3−x40>03 - \dfrac{x}{40} > 0, nên dấu của R′(x)R'(x) cùng dấu với (3−3x40)\left(3 - \dfrac{3x}{40}\right):
- Khi 0≤x<400 \le x < 40: R′(x)>0R'(x) > 0, hàm đồng biến.
- Khi 40<x≤6040 < x \le 60: R′(x)<0R'(x) < 0, hàm nghịch biến.

Vậy R(x)R(x) đạt giá trị lớn nhất tại x=40x = 40.

Tính doanh thu lớn nhất.
R(40)=50 000⋅40⋅(3−4040)2=50 000⋅40⋅22=50 000⋅40⋅4=8 000 000 (đồng).R(40) = 50\,000 \cdot 40 \cdot \left(3 - \dfrac{40}{40}\right)^2 = 50\,000 \cdot 40 \cdot 2^2 = 50\,000 \cdot 40 \cdot 4 = 8\,000\,000 \ (\text{đồng}).

Kiểm tra lại (so với hai đầu mút):
- R(0)=0R(0) = 0;
- R(60)=50 000⋅60⋅(3−6040)2=50 000⋅60⋅(1,5)2=50 000⋅60⋅2,25=6 750 000R(60) = 50\,000 \cdot 60 \cdot \left(3 - \dfrac{60}{40}\right)^2 = 50\,000 \cdot 60 \cdot (1{,}5)^2 = 50\,000 \cdot 60 \cdot 2{,}25 = 6\,750\,000 (đồng).

Cả hai đều nhỏ hơn 8 000 0008\,000\,000 đồng, khẳng định giá trị lớn nhất đạt tại x=40x = 40.

Kết luận. Xe có doanh thu cao nhất khi chở 4040 hành khách, và doanh thu lớn nhất là 8 000 0008\,000\,000 đồng.

Đáp số

Chở 40 hành khách; doanh thu lớn nhất là 8 000 000 đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.