Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 2.4 trang 33 Chuyên đề Toán 12

Bài tập cuối chuyên đề   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chế độ ăn của một người yêu cầu mỗi ngày tối thiểu 400 đơn vị vitamin, 500 đơn vị khoáng chất và 1 400 đơn vị calo. Có hai loại thức ăn F1_1 và F2_2; mỗi đơn vị F1_1 giá 1 200 đồng và mỗi đơn vị F2_2 giá 720 đồng. Mỗi đơn vị thức ăn F1_1 chứa 2 đơn vị vitamin, 1 đơn vị khoáng chất và 4 đơn vị calo. Mỗi đơn vị thức ăn F2_2 chứa 1 đơn vị vitamin, 2 đơn vị khoáng chất và 4 đơn vị calo. Tìm chế độ ăn hỗn hợp F1_1 và F2_2 sao cho chi phí là ít nhất mà vẫn đảm bảo các yêu cầu về dinh dưỡng.

Lời giải

Bước 1. Lập mô hình bài toán.

Gọi xx là số đơn vị thức ăn F1F_1 và yy là số đơn vị thức ăn F2F_2 dùng trong mỗi ngày, với x≥0, y≥0x\ge 0,\ y\ge 0.

Các yêu cầu về dinh dưỡng:

- Vitamin (mỗi đơn vị F1F_1 chứa 2, F2F_2 chứa 1; cần tối thiểu 400): 2x+y≥4002x+y\ge 400.
- Khoáng chất (mỗi đơn vị F1F_1 chứa 1, F2F_2 chứa 2; cần tối thiểu 500): x+2y≥500x+2y\ge 500.
- Calo (mỗi đơn vị đều chứa 4; cần tối thiểu 1400): 4x+4y≥14004x+4y\ge 1400, tức là x+y≥350x+y\ge 350.

Ta được hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn:
{2x+y≥400x+2y≥500x+y≥350x≥0, y≥0.\begin{cases} 2x+y\ge 400 \\ x+2y\ge 500 \\ x+y\ge 350 \\ x\ge 0,\ y\ge 0. \end{cases}

Chi phí cần làm nhỏ nhất là
F(x;y)=1200x+720y (đồng).F(x;y)=1200x+720y \ (\text{đồng}).

Bước 2. Xác định miền nghiệm (miền SS).

Miền nghiệm của hệ là phần mặt phẳng (không bị chặn) nằm về phía trên các đường thẳng ranh giới. Ta tìm các đỉnh của miền bằng cách giải giao điểm của các đường thẳng:

- Giao của 2x+y=4002x+y=400 và x+y=350x+y=350: trừ hai phương trình được x=50x=50, suy ra y=300y=300, đỉnh A(50;300)A(50;300).
- Giao của x+y=350x+y=350 và x+2y=500x+2y=500: trừ được y=150y=150, suy ra x=200x=200, đỉnh B(200;150)B(200;150).
- Giao của 2x+y=4002x+y=400 với trục tung (x=0x=0): y=400y=400, đỉnh C(0;400)C(0;400) (điểm này thỏa x+2y=800≥500x+2y=800\ge500 và x+y=400≥350x+y=400\ge350).
- Giao của x+2y=500x+2y=500 với trục hoành (y=0y=0): x=500x=500, đỉnh D(500;0)D(500;0) (thỏa 2x+y=1000≥4002x+y=1000\ge400 và x+y=500≥350x+y=500\ge350).

(Giao của 2x+y=4002x+y=400 và x+2y=500x+2y=500 là (100;200)(100;200) nhưng x+y=300<350x+y=300<350 nên không thuộc miền nghiệm, ta loại.)

Vậy miền nghiệm là miền đa giác (không bị chặn) có các đỉnh C(0;400), A(50;300), B(200;150), D(500;0)C(0;400),\ A(50;300),\ B(200;150),\ D(500;0).

Bước 3. Tìm giá trị nhỏ nhất của FF.

Vì F=1200x+720yF=1200x+720y với các hệ số dương và miền chỉ bị chặn phía dưới nên FF đạt giá trị nhỏ nhất tại một trong các đỉnh. Tính FF tại các đỉnh:

| Đỉnh | F=1200x+720yF=1200x+720y |
|---|---|
| C(0;400)C(0;400) | 720⋅400=288 000720\cdot400=288\,000 |
| A(50;300)A(50;300) | 1200⋅50+720⋅300=60 000+216 000=276 0001200\cdot50+720\cdot300=60\,000+216\,000=276\,000 |
| B(200;150)B(200;150) | 1200⋅200+720⋅150=240 000+108 000=348 0001200\cdot200+720\cdot150=240\,000+108\,000=348\,000 |
| D(500;0)D(500;0) | 1200⋅500=600 0001200\cdot500=600\,000 |

Giá trị nhỏ nhất là F=276 000F=276\,000 đồng, đạt tại A(50;300)A(50;300).

Bước 4. Kiểm tra lại đáp số tại x=50, y=300x=50,\ y=300.

- Vitamin: 2⋅50+300=400≥4002\cdot50+300=400\ge400 (vừa đủ) ✓
- Khoáng chất: 50+2⋅300=650≥50050+2\cdot300=650\ge500 ✓
- Calo: 4⋅50+4⋅300=1400≥14004\cdot50+4\cdot300=1400\ge1400 (vừa đủ) ✓

Các yêu cầu dinh dưỡng đều được đảm bảo.

Kết luận. Mỗi ngày nên dùng 50 đơn vị thức ăn F1F_1 và 300 đơn vị thức ăn F2F_2; khi đó chi phí ít nhất là 276 000276\,000 đồng.

Đáp số

x=50x=50 đơn vị F1F_1, y=300y=300 đơn vị F2F_2; chi phí nhỏ nhất 276 000276\,000 đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.