Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 1.15 trang 22 Chuyên đề Toán 12

Bài tập cuối Chuyên đề 1   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một cuộc thi gồm hai loại câu hỏi: Câu hỏi loại 1 và câu hỏi loại 2. Ở vòng 1 thí sinh bốc ngẫu nhiên câu hỏi loại i∈{1;2}i \in \{1; 2\}. Nếu trả lời sai thì thí sinh dừng cuộc thi tại đây. Nếu trả lời đúng, thí sinh sẽ đi tiếp vào vòng 2, tiếp tục bốc ngẫu nhiên một câu hỏi loại j∈{1;2}j \in \{1; 2\} (j≠ij \neq i). Sau khi thí sinh trả lời câu hỏi này, cuộc thi kết thúc. Thí sinh sẽ nhận được ViV_i điểm nếu trả lời đúng câu hỏi loại i∈{1;2}i \in \{1; 2\}. Giả thiết rằng việc trả lời đúng câu hỏi vòng 1 sẽ không ảnh hưởng đến xác suất trả lời đúng hay sai câu hỏi ở vòng 2.
Bạn An tham gia cuộc thi. Gọi EiE_i là biến cố: "An trả lời đúng câu hỏi loại ii" (i∈{1;2}i \in \{1; 2\}). Giả sử P(Ei)=piP(E_i) = p_i.

a) Với điều kiện nào thì ở vòng 1, An nên bốc ngẫu nhiên câu hỏi loại 1?

b) Giả sử p1=0,6p_1 = 0,6, p2=0,8p_2 = 0,8, V1=20V_1 = 20, V2=10V_2 = 10. Khi đó ở vòng 1, An nên bốc ngẫu nhiên câu hỏi loại nào?

Lời giải

Phân tích chung. Chọn chiến lược nào là dựa vào kì vọng số điểm thí sinh nhận được. Vì việc trả lời đúng câu hỏi vòng 1 không ảnh hưởng tới xác suất trả lời đúng câu hỏi vòng 2 nên hai biến cố E1E_1 và E2E_2 độc lập.

Gọi XX là số điểm An nhận được.

Trường hợp 1: Vòng 1 bốc câu hỏi loại 1 (vòng 2 buộc phải là loại 2).

- Nếu vòng 1 sai (xác suất 1−p11-p_1): dừng thi, được 00 điểm.
- Nếu vòng 1 đúng (xác suất p1p_1): được V1V_1 điểm, đi tiếp vòng 2.
- Vòng 2 đúng (xác suất p2p_2): được thêm V2V_2 điểm.
- Vòng 2 sai: không được thêm điểm.

Do đó XX nhận giá trị 00 (xác suất 1−p11-p_1), V1V_1 (xác suất p1(1−p2)p_1(1-p_2)), V1+V2V_1+V_2 (xác suất p1p2p_1p_2). Kì vọng:
E1(X)=V1⋅p1(1−p2)+(V1+V2)⋅p1p2=p1V1+p1p2V2.E_1(X)=V_1\cdot p_1(1-p_2)+(V_1+V_2)\cdot p_1p_2=p_1V_1+p_1p_2V_2.

Trường hợp 2: Vòng 1 bốc câu hỏi loại 2 (vòng 2 buộc phải là loại 1).

Tương tự:
E2(X)=p2V2+p1p2V1.E_2(X)=p_2V_2+p_1p_2V_1.

### a) Điều kiện để nên bốc câu hỏi loại 1 ở vòng 1

An nên bốc câu hỏi loại 1 ở vòng 1 khi kì vọng điểm ở trường hợp 1 lớn hơn (hoặc bằng) trường hợp 2:
p1V1+p1p2V2 ≥ p2V2+p1p2V1.p_1V_1+p_1p_2V_2\ \ge\ p_2V_2+p_1p_2V_1.
Chuyển vế và nhóm nhân tử:
p1V1−p1p2V1 ≥ p2V2−p1p2V2p_1V_1-p_1p_2V_1\ \ge\ p_2V_2-p_1p_2V_2
p1V1(1−p2) ≥ p2V2(1−p1).p_1V_1(1-p_2)\ \ge\ p_2V_2(1-p_1).

Vậy điều kiện cần tìm là
 p1V1(1−p2) ≥ p2V2(1−p1) \boxed{\,p_1V_1(1-p_2)\ \ge\ p_2V_2(1-p_1)\,}
(khi p1,p2<1p_1,p_2<1 có thể viết gọn thành p1V11−p1≥p2V21−p2\dfrac{p_1V_1}{1-p_1}\ge\dfrac{p_2V_2}{1-p_2}).

###

b) Áp dụng số

Với p1=0,6p_1=0,6; p2=0,8p_2=0,8; V1=20V_1=20; V2=10V_2=10.

Kì vọng khi bốc loại 1 trước:
E1(X)=p1V1+p1p2V2=0,6⋅20+0,6⋅0,8⋅10=12+4,8=16,8.E_1(X)=p_1V_1+p_1p_2V_2=0,6\cdot20+0,6\cdot0,8\cdot10=12+4,8=16,8.

Kì vọng khi bốc loại 2 trước:
E2(X)=p2V2+p1p2V1=0,8⋅10+0,6⋅0,8⋅20=8+9,6=17,6.E_2(X)=p_2V_2+p_1p_2V_1=0,8\cdot10+0,6\cdot0,8\cdot20=8+9,6=17,6.

Vì E2(X)=17,6>E1(X)=16,8E_2(X)=17,6>E_1(X)=16,8 nên An nên bốc câu hỏi loại 2 ở vòng 1.

(Kiểm tra bằng điều kiện câu a: p1V1(1−p2)=0,6⋅20⋅0,2=2,4p_1V_1(1-p_2)=0,6\cdot20\cdot0,2=2,4 còn p2V2(1−p1)=0,8⋅10⋅0,4=3,2p_2V_2(1-p_1)=0,8\cdot10\cdot0,4=3,2; do 2,4<3,22,4<3,2 nên điều kiện bốc loại 1 không thỏa mãn, tức nên bốc loại 2 — phù hợp.)

Đáp số

Nên bốc loại 1 khi p1V1(1−p2)≥p2V2(1−p1)p_1V_1(1-p_2)\ge p_2V_2(1-p_1)Nên bốc câu hỏi loại 2 (kì vọng 17,6 > 16,8)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.