Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.8 trang 30 Chuyên đề Toán 10

Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ta sẽ "lập luận" bằng quy nạp toán học để chỉ ra rằng: "Mọi con mèo đều có cùng màu". Ta gọi P(n)P(n) với nn nguyên dương là mệnh đề sau: "Mọi con mèo trong một đàn gồm nn con đều có cùng màu".
Bước 1. Với n=1n = 1 thì mệnh đề P(1)P(1) là "Mọi con mèo trong một đàn gồm 1 con đều có cùng màu". Hiển nhiên mệnh đề này là đúng!
Bước 2. Giả sử P(k)P(k) đúng với một số nguyên dương kk nào đó. Xét một đàn mèo gồm k+1k+1 con. Gọi chúng là M1M_1, M2M_2, …\ldots, Mk+1M_{k+1}. Bỏ con mèo Mk+1M_{k+1} ra khỏi đàn, ta nhận được một đàn mèo gồm kk con là M1M_1, M2M_2, …\ldots, MkM_k. Theo giả thiết quy nạp, các con mèo có
a) Sử dụng tam giác Pascal viết khai triển của (a+b)7(a+b)^7.

b) Sử dụng tam giác Pascal viết khai triển của (2x−1)4(2x-1)^4.

Lời giải

Tam giác Pascal (các hàng từ n=0n=0 đến n=7n=7):

111121133114641151010511615201561172135352171\begin{array}{c} 1\\ 1\quad 1\\ 1\quad 2\quad 1\\ 1\quad 3\quad 3\quad 1\\ 1\quad 4\quad 6\quad 4\quad 1\\ 1\quad 5\quad 10\quad 10\quad 5\quad 1\\ 1\quad 6\quad 15\quad 20\quad 15\quad 6\quad 1\\ 1\quad 7\quad 21\quad 35\quad 35\quad 21\quad 7\quad 1 \end{array}

a) Khai triển (a+b)7(a+b)^7.

Hàng ứng với n=7n=7 của tam giác Pascal cho các hệ số lần lượt là:
1, 7, 21, 35, 35, 21, 7, 1.1,\ 7,\ 21,\ 35,\ 35,\ 21,\ 7,\ 1.

Số mũ của aa giảm dần từ 77 về 00, số mũ của bb tăng dần từ 00 đến 77, nên:
(a+b)7=a7+7a6b+21a5b2+35a4b3+35a3b4+21a2b5+7ab6+b7.(a+b)^7 = a^7 + 7a^6b + 21a^5b^2 + 35a^4b^3 + 35a^3b^4 + 21a^2b^5 + 7ab^6 + b^7.

b) Khai triển (2x−1)4(2x-1)^4.

Hàng ứng với n=4n=4 của tam giác Pascal cho các hệ số lần lượt là:
1, 4, 6, 4, 1.1,\ 4,\ 6,\ 4,\ 1.

Áp dụng công thức (a+b)4=a4+4a3b+6a2b2+4ab3+b4(a+b)^4 = a^4 + 4a^3b + 6a^2b^2 + 4ab^3 + b^4 với a=2xa = 2x và b=−1b = -1:
(2x−1)4=(2x)4+4(2x)3(−1)+6(2x)2(−1)2+4(2x)(−1)3+(−1)4.(2x-1)^4 = (2x)^4 + 4(2x)^3(-1) + 6(2x)^2(-1)^2 + 4(2x)(-1)^3 + (-1)^4.

Tính từng số hạng:
- (2x)4=16x4(2x)^4 = 16x^4;
- 4(2x)3(−1)=4⋅8x3⋅(−1)=−32x34(2x)^3(-1) = 4\cdot 8x^3\cdot(-1) = -32x^3;
- 6(2x)2(−1)2=6⋅4x2⋅1=24x26(2x)^2(-1)^2 = 6\cdot 4x^2\cdot 1 = 24x^2;
- 4(2x)(−1)3=4⋅2x⋅(−1)=−8x4(2x)(-1)^3 = 4\cdot 2x\cdot(-1) = -8x;
- (−1)4=1(-1)^4 = 1.

Vậy:
(2x−1)4=16x4−32x3+24x2−8x+1.(2x-1)^4 = 16x^4 - 32x^3 + 24x^2 - 8x + 1.

Kiểm tra lại: Thay x=1x = 1: vế trái (2⋅1−1)4=14=1(2\cdot 1 - 1)^4 = 1^4 = 1; vế phải 16−32+24−8+1=116 - 32 + 24 - 8 + 1 = 1. Khớp, nên kết quả đúng.

Đáp số

(a+b)7=a7+7a6b+21a5b2+35a4b3+35a3b4+21a2b5+7ab6+b7(a+b)^7 = a^7 + 7a^6b + 21a^5b^2 + 35a^4b^3 + 35a^3b^4 + 21a^2b^5 + 7ab^6 + b^7(2x−1)4=16x4−32x3+24x2−8x+1(2x-1)^4 = 16x^4 - 32x^3 + 24x^2 - 8x + 1

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.