Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.6 trang 30 Chuyên đề Toán 10

Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tổng Sn=11⋅2+12⋅3+…+1n(n+1)S_n = \dfrac{1}{1 \cdot 2} + \dfrac{1}{2 \cdot 3} + \ldots + \dfrac{1}{n(n+1)}.

a) Tính S1S_1, S2S_2, S3S_3.

b) Dự đoán công thức tính tổng SnS_n và chứng minh bằng quy nạp.

Lời giải

a) Tính S1S_1, S2S_2, S3S_3.

S1=11⋅2=12S_1 = \dfrac{1}{1\cdot 2} = \dfrac{1}{2}

S2=11⋅2+12⋅3=12+16=36+16=46=23S_2 = \dfrac{1}{1\cdot 2} + \dfrac{1}{2\cdot 3} = \dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{6} = \dfrac{3}{6} + \dfrac{1}{6} = \dfrac{4}{6} = \dfrac{2}{3}

S3=S2+13⋅4=23+112=812+112=912=34S_3 = S_2 + \dfrac{1}{3\cdot 4} = \dfrac{2}{3} + \dfrac{1}{12} = \dfrac{8}{12} + \dfrac{1}{12} = \dfrac{9}{12} = \dfrac{3}{4}

b) Dự đoán công thức và chứng minh bằng quy nạp.

Ta có S1=12S_1 = \dfrac{1}{2}, S2=23S_2 = \dfrac{2}{3}, S3=34S_3 = \dfrac{3}{4}. Nhận thấy tử số bằng nn, mẫu số bằng n+1n+1, nên dự đoán:
Sn=nn+1(1)S_n = \dfrac{n}{n+1} \quad (1)

Chứng minh (1)(1) đúng với mọi số nguyên dương nn bằng quy nạp.

Bước 1 (cơ sở). Với n=1n = 1: vế trái S1=12S_1 = \dfrac{1}{2}, vế phải 11+1=12\dfrac{1}{1+1} = \dfrac{1}{2}. Vậy (1)(1) đúng với n=1n = 1.

Bước 2 (quy nạp). Giả sử (1)(1) đúng với n=kn = k (k≥1k \ge 1), tức là:
Sk=11⋅2+12⋅3+…+1k(k+1)=kk+1.S_k = \dfrac{1}{1\cdot 2} + \dfrac{1}{2\cdot 3} + \ldots + \dfrac{1}{k(k+1)} = \dfrac{k}{k+1}.

Ta chứng minh (1)(1) cũng đúng với n=k+1n = k+1, tức là Sk+1=k+1k+2S_{k+1} = \dfrac{k+1}{k+2}.

Thật vậy:
Sk+1=Sk+1(k+1)(k+2)=kk+1+1(k+1)(k+2).S_{k+1} = S_k + \dfrac{1}{(k+1)(k+2)} = \dfrac{k}{k+1} + \dfrac{1}{(k+1)(k+2)}.

Quy đồng mẫu số (k+1)(k+2)(k+1)(k+2):
Sk+1=k(k+2)+1(k+1)(k+2)=k2+2k+1(k+1)(k+2)=(k+1)2(k+1)(k+2)=k+1k+2.S_{k+1} = \dfrac{k(k+2) + 1}{(k+1)(k+2)} = \dfrac{k^2 + 2k + 1}{(k+1)(k+2)} = \dfrac{(k+1)^2}{(k+1)(k+2)} = \dfrac{k+1}{k+2}.

Vậy (1)(1) đúng với n=k+1n = k+1.

Theo nguyên lí quy nạp toán học, công thức Sn=nn+1S_n = \dfrac{n}{n+1} đúng với mọi số nguyên dương nn. (đpcm)

Kiểm tra lại: với n=3n = 3, công thức cho S3=34S_3 = \dfrac{3}{4}, trùng với kết quả tính trực tiếp ở ý a).

Đáp số

S1=12S_1 = \dfrac{1}{2}; S2=23S_2 = \dfrac{2}{3}; S3=34S_3 = \dfrac{3}{4}Sn=nn+1S_n = \dfrac{n}{n+1}; đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.